EEMC khởi công dự án chế tạo cuộn kháng bù ngang 500 kV

Làm chủ thiết bị điện siêu cao áp

Theo ông Nguyễn Vũ Cường, Tổng Giám đốc EEMC, dự án là bước phát triển tiếp theo trong lộ trình nghiên cứu, làm chủ công nghệ chế tạo các thiết bị điện siêu cao áp của Tổng công ty.

Dự án do EEMC chủ trì, phối hợp nghiên cứu với Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, với tổng kinh phí 82,49 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 22,25 tỷ đồng.

Mục tiêu của dự án là nghiên cứu, thiết kế và hoàn thiện công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV. Sản phẩm dự kiến là 1 cuộn kháng bù ngang 500 kV công suất 120 MVAr, với các thông số kỹ thuật đáp ứng tiêu chuẩn IEC 60076.

Việc nghiên cứu, chế tạo thành công thiết bị này được kỳ vọng mở rộng năng lực sản xuất thiết bị điện siêu cao áp trong nước, đồng thời tạo nền tảng để EEMC tiếp tục phát triển các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao phục vụ hệ thống điện quốc gia.

Theo EEMC, khi làm chủ công nghệ chế tạo cuộn kháng 500 kV, Việt Nam có thể giảm chi phí nhập khẩu thiết bị từ nước ngoài, góp phần giảm tổng mức đầu tư đối với các dự án lắp đặt cuộn kháng 500 kV. Quan trọng hơn, doanh nghiệp trong nước sẽ chủ động hơn về nguồn thiết bị thay thế, qua đó góp phần nâng cao khả năng bảo đảm an toàn, ổn định và an ninh năng lượng.

Dự án cũng tạo điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ kỹ sư, công nhân EEMC, đồng thời thúc đẩy quá trình tích lũy năng lực nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thiết bị điện có hàm lượng công nghệ cao.

Nếu hoàn thành đúng mục tiêu, dự án sẽ góp phần khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và từng bước mở rộng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thiết bị điện toàn cầu.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công dự án - Ảnh: BTC

Gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tế của hệ thống điện

Phát biểu tại buổi lễ, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho rằng cuộn kháng bù ngang 500 kV là thiết bị có yêu cầu rất cao về kỹ thuật, độ tin cậy và an toàn vận hành. Việc chế tạo thành công sản phẩm là kết quả của sự kết hợp giữa nghiên cứu cơ bản, kỹ thuật ứng dụng và năng lực sản xuất công nghiệp.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng bày tỏ tin tưởng, trong 24 tháng tới, khi dự án hoàn thành, Việt Nam sẽ có sản phẩm “Make in Vietnam” phục vụ nhu cầu phát triển của ngành điện.

Để đạt mục tiêu này, ông đề nghị tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm và đánh giá, kiểm định chất lượng sản phẩm.

Theo đó, sản phẩm phải đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn, quy chuẩn và yêu cầu về an toàn, chất lượng, độ tin cậy trước khi được đưa vào vận hành thực tế.

Một yêu cầu khác được đặt ra là phải gắn hoạt động nghiên cứu, chế tạo với nhu cầu của thị trường. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia và các đơn vị liên quan cần phối hợp trong quá trình thử nghiệm, đánh giá sản phẩm, đồng thời trao đổi sớm với nhóm nghiên cứu về yêu cầu vận hành, điều kiện thử nghiệm và phương thức đánh giá phù hợp với nhu cầu thực tế trong nước.

Việc đưa các đơn vị vận hành, truyền tải điện tham gia từ sớm được kỳ vọng giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, bảo đảm sản phẩm sau khi hoàn thiện có khả năng đáp ứng các yêu cầu thực tế của hệ thống điện.

Lấy làm chủ công nghệ lõi làm thước đo

Phát biểu chỉ đạo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đề nghị EEMC, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cùng nhóm nghiên cứu triển khai dự án với tiêu chuẩn và kỷ luật khoa học cao, tuân thủ nghiêm các cam kết về tiến độ và chất lượng.

Theo Thứ trưởng, yêu cầu làm chủ công nghệ lõi, bảo đảm độ tin cậy trong vận hành và khả năng cạnh tranh thương mại cần được xác định là những thước đo quan trọng nhất của dự án.

Thứ trưởng Lê Xuân Định khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành với Bộ Công Thương, các bộ, ngành, Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Việc triển khai các cơ chế mới của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, trong đó có quản lý theo sản phẩm đầu ra, bảo vệ tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, được kỳ vọng tạo thêm không gian cho các nhà khoa học và doanh nghiệp đầu tư vào những công nghệ chiến lược, công nghệ lõi.

Giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu

Cuộn kháng bù ngang giữ vai trò quan trọng trong hệ thống truyền tải điện, đặc biệt đối với các đường dây siêu cao áp có chiều dài lớn.

Về nguyên lý vận hành, thiết bị có chức năng hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của đường dây tạo ra, nhất là trong điều kiện đường dây siêu cao áp vận hành với tải thấp. Trên lưới điện 500 kV, cuộn kháng bù ngang góp phần hạn chế hiện tượng tăng điện áp, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống, giảm tổn thất và nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng.

Do đó, thiết bị có liên quan trực tiếp đến yêu cầu vận hành an toàn, ổn định và tin cậy của hệ thống điện quốc gia.

Tuy nhiên, hiện các cuộn kháng bù ngang 500 kV sử dụng trên lưới điện trong nước vẫn phải nhập khẩu hoàn toàn. Việc phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài không chỉ làm tăng chi phí đầu tư mà còn đặt ra những yêu cầu về nguồn cung, thời gian giao hàng, bảo trì, sửa chữa và thay thế thiết bị trong quá trình vận hành.

Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư phát triển hệ thống truyền tải điện ngày càng lớn, việc nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ chế tạo cuộn kháng 500 kV có ý nghĩa quan trọng đối với nâng cao năng lực sản xuất thiết bị điện trong nước.

Thành công của dự án sẽ không chỉ được đo bằng một sản phẩm cuộn kháng 500 kV hoàn chỉnh, mà còn ở khả năng hình thành năng lực thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và kiểm định thiết bị siêu cao áp tại Việt Nam. Đây là nền tảng để doanh nghiệp trong nước tiếp tục phát triển các sản phẩm thiết bị điện có yêu cầu kỹ thuật cao, phục vụ quá trình hiện đại hóa hệ thống điện và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.