Theo số liệu của cơ quan thống kê TP.HCM, trong 4 tháng đầu năm 2026, có tới 28/32 ngành công nghiệp cấp II tăng trưởng. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt với mức tăng 11,9%, góp phần đưa chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn thành phố tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.
Riêng trong tháng 4/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của TP.HCM tăng 8,3% so với tháng trước và tăng 12,2% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực chính với mức tăng 11,5% so với cùng kỳ.
Đối với nhóm ngành công nghiệp trọng điểm, chỉ số sản xuất tăng 14,4% trong 4 tháng đầu năm. Ngành cơ khí ghi nhận mức tăng trưởng 13%, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về nhu cầu thị trường cũng như khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
Ngành cơ khí đang chứng kiến sự chuyển dịch từ gia công sang tham gia các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.
Nhiều lĩnh vực liên quan đến cơ khí chế tạo cũng tăng trưởng mạnh như sản phẩm kim loại đúc sẵn tăng 20,1%, phương tiện vận tải tăng 18,1%, sản phẩm khoáng phi kim loại tăng 16,3%. Những con số này cho thấy khu vực sản xuất công nghiệp đang từng bước lấy lại đà tăng trưởng và mở rộng quy mô hoạt động.
Ông Đỗ Phước Tống, Chủ tịch Hiệp hội Cơ khí - Điện TP.HCM (HAMEE) nhận định, biến động địa chính trị và chi phí đầu vào tăng cao đang tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp cơ khí - điện. Tuy nhiên, đây cũng là động lực buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc hoạt động, tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo ông Tống, việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn phải nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát chất lượng và khả năng giao hàng ổn định.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong ngành hiện chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận để giữ chân khách hàng và duy trì đơn hàng. Đây được xem là giai đoạn “thử lửa” đối với sức bền và khả năng vận hành của doanh nghiệp.
Ông Kiều Huỳnh Sơn, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Máy Thép Việt (Vietsteel) cho rằng, trong ngắn hạn, việc giảm lợi nhuận là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, về lâu dài, những doanh nghiệp duy trì được sự ổn định sẽ tạo dựng được uy tín với đối tác quốc tế và có cơ hội mở rộng hợp tác.
“Đây là bài kiểm tra năng lực vận hành của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp giữ được chất lượng và tiến độ sẽ có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng”, ông Sơn nhận định.
Một trong những điểm đáng chú ý hiện nay là vai trò của TP.HCM trong ngành cơ khí chế tạo đang dần thay đổi. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tham gia các công đoạn gia công, lắp ráp thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu tiếp cận các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.
Ông Miguel Ferrer cho rằng TP.HCM đang nổi lên như một trung tâm chiến lược của ngành cơ khí trong khu vực.
Theo ông Ferrer, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Bỉ - Luxembourg tại Việt Nam, trước đây hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) chủ yếu được thực hiện ở nước ngoài. Tuy nhiên, hiện nhiều doanh nghiệp quốc tế đã lựa chọn Việt Nam không chỉ làm nơi sản xuất mà còn là trung tâm thiết kế và phát triển công nghệ.
“Sự chuyển dịch này cho thấy Việt Nam đang từng bước chuyển từ vai trò gia công sang trung tâm phát triển công nghệ trong khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực cơ khí”, ông Ferrer nhấn mạnh.
Xu hướng này được hỗ trợ mạnh mẽ bởi dòng vốn đầu tư nước ngoài đang tăng nhanh. Chỉ trong gần 4 tháng đầu năm 2026, TP.HCM đã thu hút gần 3,3 tỷ USD vốn FDI, tăng hơn 227% so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh đó, thành phố cũng cấp phép gần 19.820 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký hơn 122.000 tỷ đồng, phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng phục hồi và tăng trưởng của nền kinh tế.
Theo định hướng phát triển đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng ngành cơ khí - tự động hóa ở mức 8–10% mỗi năm.
Tỷ trọng ngành cơ khí trong toàn bộ công nghiệp thành phố dự kiến đạt 15–16%, trong khi tỷ lệ nội địa hóa tăng thêm từ 3–5% mỗi năm. Thành phố cũng đặt mục tiêu gia tăng số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
TP. HCM quy hoạch khu công nghiệp chuyên ngành cơ khí tại khu vực Bình Dương cũ để phát triển chuyên sâu.
Để đạt được các mục tiêu này, thành phố đang thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo và sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, TP.HCM khuyến khích phát triển vật liệu công nghệ cao thân thiện môi trường và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng các trung tâm R&D.
Một trong những động lực được kỳ vọng tạo sức bật cho ngành cơ khí là các dự án hạ tầng quy mô lớn như hệ thống đường sắt đô thị tại TP.HCM và Hà Nội.
Các dự án này mở ra nhu cầu lớn về thiết bị, linh kiện, kết cấu thép, hệ thống cơ điện và công nghệ tự động hóa. Đây được xem là cơ hội quan trọng để doanh nghiệp cơ khí trong nước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng dự án.
Có thể bạn quan tâm
