Công nghiệp hỗ trợ

Doanh nghiệp tư nhân 'rộng cửa' tham gia Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

26/06/2025 15:06
4563 Lượt xem
Chiều 25/6/2025, Chính phủ chính thức trình Quốc hội xem xét việc bổ sung hình thức đầu tư tư nhân cho Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đánh dấu bước chuyển mới trong chủ trương huy động nguồn lực xã hội vào các công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia.

Theo nội dung tờ trình, Chính phủ kiến nghị Quốc hội cho phép áp dụng hình thức đầu tư trực tiếp từ khu vực tư nhân hoặc đối tác công tư (PPP) cho dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam, bên cạnh phương án đầu tư công đã được thống nhất trước đó. 

Chuyển biến từ chủ trương đầu tư công sang mở rộng nguồn lực xã hội

Trước đó, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được Bộ Chính trị thống nhất về chủ trương đầu tư công. Tuy nhiên, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, nhiều doanh nghiệp trong nước đã gửi đề xuất tham gia theo hình thức đầu tư trực tiếp hoặc thông qua mô hình đối tác công tư (PPP).

Chính phủ cho biết, hiện nay hệ thống pháp lý vẫn chưa có quy định cụ thể về việc áp dụng hình thức PPP hoặc đầu tư tư nhân trực tiếp cho các dự án đường sắt tốc độ cao. Tuy vậy, cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đều đang ủng hộ việc mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào các công trình hạ tầng trọng điểm.

Bộ Chính trị trong định hướng gần đây đã nhấn mạnh rõ: “Cần mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào các dự án quan trọng quốc gia như đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.” Đồng thời, Nghị quyết số 198/2025 của Quốc hội cũng quy định cho phép khu vực tư nhân tham gia các dự án hạ tầng lớn thông qua đầu tư trực tiếp hoặc PPP.

Tuy nhiên, trong khi các chủ trương nêu rõ định hướng thì về hình thức cụ thể, Nghị quyết số 172/2024 – văn bản trước đó của Quốc hội – chỉ giới hạn hình thức đầu tư công cho dự án này. Do vậy, để phù hợp với các thay đổi mới về chính sách và nhu cầu thực tiễn, Chính phủ trình Quốc hội xem xét bổ sung các hình thức đầu tư khác ngoài đầu tư công, bao gồm PPP hoặc hình thức đầu tư kinh doanh tư nhân.

Đề xuất này nếu được thông qua sẽ được đưa vào nghị quyết của Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV. Trường hợp phát sinh chính sách vượt thẩm quyền, Chính phủ sẽ tiếp tục báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định.

Hình minh hoạ

Doanh nghiệp lớn trong nước đề xuất đầu tư quy mô "khủng"

Ngay sau khi định hướng chính sách mở rộng đầu tư tư nhân được ban hành, một số tập đoàn lớn trong nước đã chủ động gửi văn bản đề xuất đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam theo hình thức tư nhân.

Đề xuất của VinSpeed

Ngày 6/5/2025, Công ty VinSpeed gửi văn bản tới Thủ tướng Chính phủ, đề xuất được đầu tư toàn bộ tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam theo hình thức đầu tư trực tiếp, không thông qua PPP hoặc vốn đầu tư công.

VinSpeed cam kết tự thu xếp 20% tổng vốn đầu tư dự kiến (khoảng 12,27 tỷ USD). Phần còn lại, tương đương 80% (khoảng 49 tỷ USD), công ty đề nghị Nhà nước cho vay không lãi suất trong vòng 35 năm. Đặc biệt, doanh nghiệp khẳng định sẽ hoàn trả nợ đúng hạn, không làm ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, VinSpeed cũng đề xuất một số ưu đãi và cơ chế đặc biệt gồm:

•    Nhà nước thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng sạch;

•    VinSpeed được chỉ định làm chủ đầu tư các khu đô thị và dự án bất động sản quanh các ga đường sắt tốc độ cao;

•    Miễn thuế nhập khẩu thiết bị, phương tiện thi công và vận hành;

•    Được hoạt động trong thời gian 99 năm;

•    Giá vé dự kiến thấp hơn 60–70% so với trần vé máy bay nhằm đảm bảo khả năng cạnh tranh và phổ cập phương tiện cho người dân.

Đề xuất của Tập đoàn Trường Hải (Thaco)

Khoảng ba tuần sau, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) cũng trình Chính phủ văn bản đề xuất tham gia đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Theo đề xuất, tổng mức đầu tư của dự án do Thaco đề xuất lên tới hơn 1,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 61,35 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí đền bù và tái định cư.

Khác với VinSpeed, Thaco kiến nghị tách phần chi phí giải phóng mặt bằng thành một dự án riêng, do Nhà nước thực hiện, còn công ty sẽ chịu trách nhiệm đầu tư, xây dựng, vận hành tuyến đường sắt.

Về phương án vốn, Thaco cho biết sẽ tự góp 20% (tương đương 12,3 tỷ USD), còn lại 80% sẽ huy động thông qua các tổ chức tài chính trong và ngoài nước. Đáng chú ý, Thaco đề nghị Chính phủ bảo lãnh khoản vay và hỗ trợ toàn bộ lãi suất trong 30 năm nhằm đảm bảo tính khả thi tài chính cho dự án.

Tập đoàn này cũng khẳng định sẽ lập công ty dự án, giữ quyền chi phối cổ phần, không chuyển nhượng quyền sở hữu hoặc khai thác cho nhà đầu tư nước ngoài – nhằm đảm bảo dự án được quản lý bởi doanh nghiệp trong nước.

Những thách thức và kỳ vọng

Thực tế quốc tế cho thấy, các dự án đường sắt tốc độ cao thường có suất đầu tư rất lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài và hiệu quả tài chính thấp. Do đó, vốn công vẫn là nguồn lực chủ đạo để phát triển hạ tầng đường sắt tại nhiều quốc gia. Một số nước đã thử nghiệm mô hình PPP, tuy nhiên vẫn cần sự bảo trợ mạnh mẽ từ chính phủ để đảm bảo an toàn tài chính và lợi ích công.

Tại Việt Nam, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có vai trò chiến lược, giúp rút ngắn thời gian di chuyển, kết nối các trung tâm kinh tế lớn, giảm tải cho đường bộ và hàng không, góp phần thúc đẩy phát triển vùng và bảo vệ môi trường.

Việc cho phép khu vực tư nhân tham gia đầu tư – nếu được Quốc hội thông qua – không chỉ mở rộng nguồn lực tài chính, mà còn tạo thêm động lực cạnh tranh, sáng tạo, thu hút công nghệ tiên tiến, cải thiện hiệu quả quản lý và khai thác hạ tầng giao thông công cộng.

Tuy nhiên, đi cùng với đó là những bài toán pháp lý, tài chính và kỹ thuật phức tạp cần được tính toán kỹ lưỡng. Đặc biệt, việc đảm bảo lợi ích quốc gia, an ninh hạ tầng và quyền lợi của người dân trong quá trình triển khai sẽ là ưu tiên hàng đầu.

Kỳ vọng bước đột phá cho hạ tầng giao thông Việt Nam

Nếu đề xuất được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên Việt Nam cho phép doanh nghiệp tư nhân đầu tư trực tiếp vào một dự án giao thông cấp quốc gia có tổng mức đầu tư hơn 60 tỷ USD – mức chưa từng có tiền lệ. Điều này mở ra một kỷ nguyên mới cho hạ tầng Việt Nam, nơi các tập đoàn trong nước có thể tham gia sâu hơn vào quá trình quy hoạch, đầu tư và vận hành các công trình trọng điểm.

Với năng lực tài chính ngày càng lớn mạnh, cùng sự hỗ trợ chính sách đúng đắn, các doanh nghiệp nội địa có thể từng bước đảm đương những “siêu dự án” mà trước đây chỉ có vốn nhà nước hoặc đầu tư nước ngoài mới tham gia được.

Hà Minh

Có thể bạn quan tâm

Hải Phòng thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Chiều 11/11, Sở Công Thương Hải Phòng tổ chức Hội nghị triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035, với sự tham dự của ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương); ông Phạm Tuấn Hải, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cùng đại diện các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Công nghiệp hỗ trợ ngành cơ khí: Nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ

Sau thời gian triển khai Chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035 theo Quyết định số 319/QĐ-TTg, công nghiệp hỗ trợ ngành cơ khí đã có những chuyển biến tích cực về năng lực sản xuất, chủng loại linh kiện và khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, hệ thống nhà cung cấp trong nước vẫn còn mỏng, tỷ lệ nội địa hóa chưa cao và số doanh nghiệp đủ sức đảm nhận vai trò nhà cung cấp trực tiếp cho các tập đoàn lớn còn hạn chế.

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nâng năng lực cạnh tranh từ mô hình nhà máy thông minh

Từ cải thiện năng suất tại dây chuyền đến số hóa quy trình quản trị, các dự án hợp tác phát triển nhà máy thông minh và tư vấn khuôn mẫu thông minh do Samsung Việt Nam phối hợp triển khai đang giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo nền tảng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035: Lấy giá trị nội địa làm thước đo

Phát triển chuỗi cung ứng trong nước, nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam và từng bước làm chủ công nghệ là những nhiệm vụ trọng tâm của công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035. Theo ông Chu Việt Cường, đại diện Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), chính sách cần tập trung vào những khâu tạo giá trị gia tăng trong nước, thay vì hỗ trợ dàn trải.

Bắc Ninh phấn đấu có ít nhất 700 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vào năm 2030

Thành phố Bắc Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 700 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ (CNHT) trở lên hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên, trong đó khoảng 60% doanh nghiệp nội địa đáp ứng các tiêu chuẩn quản lý quốc tế và trở thành nhà cung cấp chính thức cho các tập đoàn lớn. Đây là một trong những mục tiêu trọng tâm tại Đề án phát triển CNHT trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035.
0982254465
  • Zalo
  • Messenger
  • Back to top