Nguyên nhân và phạm vi điều tra
Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), vụ việc bắt nguồn từ hồ sơ yêu cầu điều tra do Hiệp hội Thép châu Âu (Eurofer) nộp lên EC, cáo buộc rằng thép cán nguội nhập khẩu từ các quốc gia trên, trong đó có Việt Nam, đang bị bán phá giá, gây thiệt hại cho ngành sản xuất thép nội khối.
Trên cơ sở đó, EC đã ban hành thông báo khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép cuộn cán nguội. Thời gian điều tra được chia làm hai giai đoạn:
• Điều tra hành vi bán phá giá: từ ngày 1/7/2024 đến 30/6/2025.
• Điều tra thiệt hại: từ năm 2022 đến ngày 30/6/2025.
Theo quy định của EU, quá trình điều tra thường kéo dài khoảng 12 tháng, song có thể gia hạn nhưng không quá 14 tháng kể từ ngày thông báo khởi xướng. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp thép Việt Nam sẽ phải đối mặt với một giai đoạn đầy thử thách trong ít nhất một năm tới.
Những thách thức đặt ra cho doanh nghiệp Việt
Với vị thế là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, thép Việt Nam đã ghi dấu ấn đáng kể tại thị trường EU. Tuy nhiên, việc bị đưa vào diện điều tra chống bán phá giá có thể dẫn tới nguy cơ bị áp thuế bổ sung, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.
Thép Việt Nam đã ghi dấu ấn đáng kể tại thị trường EU.
Theo các chuyên gia thương mại, nếu không hợp tác chặt chẽ và cung cấp đầy đủ thông tin cho EC, các doanh nghiệp Việt Nam có thể đối mặt với mức thuế chống bán phá giá cao hơn so với thực tế, thậm chí bị loại khỏi thị trường EU – vốn là một trong những thị trường tiêu thụ thép quan trọng và khó tính nhất thế giới.
Ngoài ra, quy trình điều tra chống bán phá giá của EU thường rất phức tạp, yêu cầu doanh nghiệp phải chuẩn bị hệ thống dữ liệu minh bạch, chi tiết về chi phí sản xuất, giá bán, sổ sách kế toán và các hợp đồng thương mại. Đây là thách thức không nhỏ đối với nhiều doanh nghiệp trong nước, vốn còn hạn chế về nguồn lực và kinh nghiệm ứng phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại quốc tế.
Khuyến nghị từ cơ quan quản lý
Trước tình hình trên, Cục Phòng vệ thương mại đã khuyến nghị Hiệp hội Thép Việt Nam cùng các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu liên quan cần chủ động nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ việc, đồng thời hợp tác toàn diện và đầy đủ với EC trong suốt quá trình điều tra.
Cục nhấn mạnh rằng sự phối hợp chặt chẽ giữa hiệp hội, doanh nghiệp và cơ quan quản lý là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi chính đáng. Doanh nghiệp cần chủ động cung cấp thông tin, tài liệu đúng quy định và thời hạn để tránh bị áp dụng mức thuế suất bất lợi. Đồng thời, Cục sẽ là cầu nối hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận, xử lý thông tin và tham vấn với phía EU.
Bài học từ vụ thép cán nóng
Thực tế cho thấy, ngành thép Việt Nam đã từng trải qua một tình huống tương tự. Năm 2024, EC cũng tiến hành điều tra chống bán phá giá đối với thép cán nóng nhập khẩu từ Ai Cập, Ấn Độ, Nhật Bản và Việt Nam. Sau quá trình xem xét, EC đã áp thuế chống bán phá giá tạm thời ở mức 12,1% đối với một số sản phẩm thép cán nóng của Việt Nam, ngoại trừ sản phẩm của Hòa Phát Dung Quất nhờ có hồ sơ minh bạch và hợp tác tốt trong quá trình điều tra.
Bài học từ vụ việc này cho thấy, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và minh bạch trong cung cấp thông tin có thể giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại. Đây cũng là minh chứng rõ ràng rằng việc hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để chứng minh tính hợp pháp, hợp lý của hoạt động xuất khẩu.
Tác động đến ngành thép Việt Nam
EU hiện là một trong những thị trường xuất khẩu thép quan trọng của Việt Nam. Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong những năm gần đây, lượng thép cán nguội xuất khẩu sang EU có xu hướng tăng, đóng góp không nhỏ vào kim ngạch chung của ngành. Vì vậy, việc bị điều tra chống bán phá giá sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, lợi nhuận và chiến lược thị trường của nhiều doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, tác động gián tiếp cũng có thể lan tỏa đến toàn ngành. Khi một thị trường lớn như EU áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại, các quốc gia khác có thể coi đây là tiền lệ và triển khai những biện pháp tương tự. Điều này sẽ tạo ra sức ép lớn, buộc ngành thép Việt Nam phải tái cấu trúc, nâng cao năng lực cạnh tranh và minh bạch hóa hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Giải pháp ứng phó dài hạn
Các chuyên gia cho rằng, trong ngắn hạn, ngành thép Việt Nam cần tập trung vào việc hợp tác đầy đủ với EC, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
Về dài hạn, để giảm thiểu rủi ro từ các vụ kiện phòng vệ thương mại, doanh nghiệp cần:
1. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Tránh phụ thuộc quá lớn vào một số thị trường trọng điểm như EU, Mỹ hay Trung Quốc.
2. Nâng cao chất lượng sản phẩm: Đầu tư vào công nghệ, giảm giá thành nhưng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn quốc tế.
3. Minh bạch hóa sổ sách, tài chính: Xây dựng hệ thống quản trị hiện đại, đáp ứng yêu cầu điều tra của các cơ quan quốc tế.
4. Chủ động phòng vệ thương mại: Thành lập các bộ phận chuyên trách hoặc liên kết trong hiệp hội để theo dõi, dự báo và ứng phó kịp thời với các vụ việc.
Vụ điều tra chống bán phá giá thép cán nguội nhập khẩu từ Việt Nam vào EU là lời nhắc nhở mạnh mẽ về những thách thức mà ngành thép trong nước đang đối mặt khi hội nhập sâu rộng vào thị trường quốc tế. Dù khó khăn là không tránh khỏi, nhưng nếu có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, phối hợp chặt chẽ và chiến lược ứng phó hiệu quả, ngành thép Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua và tiếp tục khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Sự kiện lần này không chỉ là thử thách mà còn là cơ hội để ngành thép Việt Nam nhìn lại, điều chỉnh và nâng cao năng lực, hướng tới phát triển bền vững, minh bạch và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.
Có thể bạn quan tâm
