Mở rộng không gian hợp tác phát triển công nghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam

Ngày 22/9/2026, tại Khu công nghiệp Hưng Phú, tỉnh Hưng Yên, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức buổi làm việc với đoàn doanh nghiệp Trung Quốc đến tìm hiểu cơ hội đầu tư trong lĩnh vực sản xuất linh kiện, phụ tùng ô tô.

Tại chương trình, Cục Công nghiệp chia sẻ thông tin về thực trạng ngành công nghiệp ô tô, định hướng chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ và những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu thu hút đầu tư, qua đó tạo cơ sở để doanh nghiệp hai bên tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Các đại biểu tham dự buổi làm việc

Dư địa lớn từ thị trường ô tô trong nước

Theo tham luận “Chính sách nội địa hóa sản xuất linh kiện, phụ tùng ô tô tại Việt Nam” do ông Chu Việt Cường, đại diện Phòng Công nghiệp hỗ trợ (Cục Công nghiệp), trình bày, nội địa hóa sản xuất linh kiện, phụ tùng là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực tự chủ công nghiệp và gia tăng giá trị sản xuất trong nước.

Thị trường ô tô Việt Nam được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển trong những năm tới. Theo các tính toán được dẫn trong dự thảo Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đến năm 2030, tổng dung lượng tiêu thụ ô tô tại Việt Nam có thể đạt khoảng 800.000-900.000 xe/năm.

Trong đó, sản lượng xe sản xuất, lắp ráp trong nước dự kiến đạt khoảng 550.000-650.000 xe/năm, đáp ứng khoảng 70%-75% nhu cầu thị trường nội địa. Các dòng xe thân thiện với môi trường được dự báo chiếm khoảng 25%-35% thị trường.

Quy mô thị trường mở rộng đồng nghĩa nhu cầu về linh kiện, phụ tùng, vật liệu và các dịch vụ kỹ thuật đi kèm cũng gia tăng. Đây là dư địa để doanh nghiệp trong nước nâng cấp năng lực sản xuất, đồng thời tạo thêm cơ hội cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất linh kiện, phụ tùng trong nước hiện vẫn còn hạn chế và chưa đồng đều giữa các phân khúc.

Đối với xe cá nhân đến 9 chỗ, tỷ lệ nội địa hóa hiện mới đạt bình quân khoảng 12%-20%. Trong khi đó, tỷ lệ này ở nhóm xe tải nhẹ đến 7 tấn đạt khoảng 55%; xe khách từ 10 chỗ trở lên đạt khoảng 20%-50%.

Khả năng cung ứng linh kiện trong nước cũng còn khoảng cách đáng kể so với nhu cầu. Linh kiện cơ khí hiện mới đáp ứng khoảng 15%-40% nhu cầu; linh kiện điện - điện tử khoảng 15%; linh kiện nhựa và cao su kỹ thuật khoảng 20%.

Các sản phẩm sản xuất trong nước hiện chủ yếu tập trung vào một số nhóm như ghế ngồi, kính, săm lốp, bộ dây điện, ắc quy và thùng xe. Những linh kiện có hàm lượng công nghệ, độ chính xác và yêu cầu tiêu chuẩn cao vẫn còn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ bên ngoài.

Mạng lưới nhà cung ứng cần được mở rộng

Một trong những điểm nghẽn đối với quá trình nâng cao tỷ lệ nội địa hóa là số lượng và năng lực của các doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng ô tô còn hạn chế.

Theo thông tin được chia sẻ tại buổi làm việc, Việt Nam hiện có khoảng 700 doanh nghiệp hoạt động liên quan đến lĩnh vực ô tô, song mới có chưa đến 100 nhà cung ứng cấp 1 và chưa đến 150 nhà cung ứng cấp 2, cấp 3.

Con số này cho thấy khoảng cách giữa quy mô thị trường và năng lực của hệ thống doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vẫn còn khá lớn.

Trong chuỗi sản xuất ô tô hiện đại, năng lực của nhà cung ứng không chỉ được đánh giá bằng khả năng sản xuất một sản phẩm đơn lẻ mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng ổn định các yêu cầu về chất lượng, giá thành, thời gian giao hàng, truy xuất nguồn gốc, quản trị chất lượng và tiêu chuẩn môi trường.

Do đó, việc thu hút thêm các doanh nghiệp có năng lực về công nghệ, quản trị và sản xuất linh kiện được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng mạng lưới nhà cung ứng tại Việt Nam.

Đây cũng là cơ hội để tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, qua đó tạo điều kiện cho chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật.

Với các doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm kiếm địa điểm đầu tư mới, Việt Nam có thể trở thành một mắt xích trong mạng lưới cung ứng linh kiện phục vụ cả thị trường nội địa và khu vực. Trong khi đó, việc các nhà đầu tư đặt cơ sở sản xuất tại Việt Nam cũng mở ra khả năng hình thành các liên kết mới với doanh nghiệp Việt Nam trong những công đoạn có tiềm năng nội địa hóa.

Chính sách chuyển hướng sang phát triển cả hệ sinh thái

Tại buổi làm việc, Cục Công nghiệp cho biết định hướng chính sách đối với ngành ô tô đang được đặt trong phạm vi rộng hơn, từ hỗ trợ riêng hoạt động lắp ráp sang phát triển toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp ô tô.

Hệ sinh thái này bao gồm nhiều lĩnh vực như vật liệu cơ bản, cơ khí chính xác, điện - điện tử, phần mềm điều khiển, nghiên cứu và phát triển, pin, phương tiện sử dụng năng lượng mới và hạ tầng trạm sạc.

Chính sách cũng được định hướng theo hướng ổn định và dài hạn hơn, hỗ trợ có chọn lọc dựa trên hiệu quả đầu tư, quy mô, trình độ công nghệ và tiêu chuẩn phát triển xanh. Đồng thời, mục tiêu đáp ứng thị trường trong nước được kết hợp với yêu cầu nâng cao khả năng xuất khẩu và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất.

Một nền tảng chính sách quan trọng là Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026.

Theo chương trình, mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô được đặt ở mức khoảng 22%-30% vào năm 2030 và 32%-40% vào năm 2035.

Những định hướng này tạo thêm cơ sở chính sách cho việc thu hút các dự án đầu tư có hàm lượng công nghệ, có khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp Việt Nam và đóng góp vào quá trình hình thành hệ sinh thái cung ứng trong nước.

Mở rộng không gian hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc

Từ nhu cầu của ngành và định hướng chính sách mới, Cục Công nghiệp giới thiệu một số nhóm sản phẩm được khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu hợp tác đầu tư tại Việt Nam.

Trong đó có cơ khí chính xác và vật liệu; linh kiện điện - điện tử; linh kiện cho xe điện và năng lượng xanh; nhựa kỹ thuật, vật liệu nhẹ cùng các sản phẩm có tiềm năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ô tô.

Đây cũng là những lĩnh vực có thể tạo ra giá trị gia tăng cao hơn so với các nhóm sản phẩm truyền thống, đồng thời phù hợp với xu hướng chuyển đổi của ngành ô tô trên thế giới.

Đối với các nhà đầu tư, Cục Công nghiệp khuyến nghị nghiên cứu kỹ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các quy định về môi trường của Việt Nam ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Đáng chú ý, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược nội địa hóa và kết nối với các nhà cung ứng cấp 2, cấp 3 trong nước ngay từ khi lập dự án, thay vì chỉ tập trung vào khâu sản xuất của doanh nghiệp đầu tư trực tiếp.

Cùng với đó, yêu cầu về công nghệ xanh và quản trị phát thải carbon ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong hoạt động sản xuất. Doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động xây dựng hệ thống quản trị phù hợp với xu hướng phát triển bền vững và các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Cục Công nghiệp khẳng định tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thông qua hướng dẫn thực hiện các cơ chế, chính sách về công nghiệp hỗ trợ; thúc đẩy kết nối B2B; hỗ trợ kỹ thuật, thử nghiệm chất lượng và đào tạo nguồn nhân lực thông qua các Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp thuộc Cục.

Việc doanh nghiệp Trung Quốc đến tìm hiểu cơ hội đầu tư tại Hưng Yên nói riêng và Việt Nam nói chung có thể mở thêm một hướng kết nối cho quá trình phát triển công nghiệp hỗ trợ ô tô. Nếu được gắn với yêu cầu về công nghệ, chất lượng, liên kết doanh nghiệp và nội địa hóa, các dự án đầu tư mới có thể đóng góp vào việc mở rộng mạng lưới nhà cung ứng và nâng cao năng lực sản xuất trong nước.