Năng lượng sạch: Động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành cơ khí Việt Nam

Hội thảo do Ban tổ chức triển lãm MTA phối hợp với Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức, với sự tham dự của PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chương, Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam; TS. Lê Hải Hưng, Chủ tịch Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ (IRAT), cùng đại diện các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các cơ quan thông tấn báo chí.

Hội thảo do Ban tổ chức triển lãm MTA phối hợp với Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chương khẳng định, ngành Cơ khí luôn đóng vai trò là nền tảng, động lực phát triển và "xương sống" đối với bất kỳ nền kinh tế hay quá trình công nghiệp hóa nào. Trong đó, ứng dụng năng lượng sạch trở thành yếu tố cạnh tranh sống còn của các doanh nghiệp. Đưa năng lượng điện mặt trời vào các nhà xưởng, số hoá quá trình quản lý năng lượng, thiết kế chế tạo các thiết bị phục vụ ngành sản xuất năng lượng là các biện pháp được trao đổi trong hội thảo hôm nay. Thực hiện tối ưu hoá chi phí để nâng cao năng lực cạnh tranh, muốn vậy doanh nghiệp phải tìm bước đi phù hợp vừa hiện đại hoá sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn phát thải xanh, duy trì lợi thế chi phí. Tối ưu hoá chi phí đòi hỏi mỗi doanh nghiệp cần sử dụng nguồn năng lượng một cách thông minh, giảm các khâu chi phí để hạ giá thành sản phẩm; đồng thời phải đầu tư vào công nghệ, vào con người để nâng cao giá trị sản phẩm. Sử dụng năng lượng sạch cũng là một giải pháp để giảm chi phí sản xuất. Hội thảo còn là cơ hội kết nối giữa các nhà cung cấp giải pháp với các doanh nghiệp cơ khí cùng nhau tìm ra bài toán hợp lý về chi phí, giải pháp kỹ thuật, ứng dụng công nghệ sạch vào sản xuất.

PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chương, Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo.

Thông điệp đặt ra là doanh nghiệp cơ khí cần nhìn nhận chuyển đổi năng lượng như một cơ hội phát triển dài hạn, thay vì chỉ xem đây là khoản chi phí đầu tư bổ sung. Chủ động sử dụng năng lượng hiệu quả, từng bước ứng dụng năng lượng tái tạo và đổi mới phương thức quản trị sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của toàn ngành.

Từ tiết kiệm năng lượng đến nâng cao năng lực sản xuất

Tại hội thảo, TS. Lê Hải Hưng trình bày tham luận “Bức tranh ngành Cơ khí Việt Nam và cơ hội chuyển dịch năng lượng hướng tới nâng cao năng lực và tỷ lệ nội địa hóa”, làm rõ mối liên hệ giữa chuyển dịch năng lượng với yêu cầu phát triển ngành cơ khí.

Đối với doanh nghiệp cơ khí chế tạo, năng lượng là đầu vào quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành và hiệu quả vận hành. Vì vậy, việc kiểm soát mức tiêu hao điện, cải tiến quy trình sản xuất và ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất và củng cố khả năng cạnh tranh.

Các giải pháp được quan tâm gồm điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và tối ưu hóa hiệu suất sử dụng điện trong nhà máy. Tùy điều kiện sản xuất, doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án đầu tư phù hợp, kết hợp theo dõi dữ liệu tiêu thụ năng lượng để xác định những khâu cần cải tiến.

Trong khi đó, ông Phạm Trí Cường, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Kỹ thuật Power Tech, giới thiệu giải pháp điện mặt trời cho doanh nghiệp sản xuất theo mô hình hạn chế vốn đầu tư ban đầu. Các mô hình hợp tác như hợp đồng mua bán điện (PPA) có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận năng lượng sạch mà không phải tự đầu tư toàn bộ hệ thống, qua đó giảm áp lực tài chính và tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất cốt lõi.

Tiêu chuẩn xanh trở thành lợi thế cạnh tranh

Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là yêu cầu đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, Tư vấn trưởng Công ty CP Sáng tạo xanh Việt Nam (GREEN IN), hơn 35 quốc gia đã ban hành quy định liên quan đến công bố thông tin ESG đối với doanh nghiệp. Các yêu cầu về minh bạch thông tin môi trường đang mở rộng trong chuỗi giá trị, khiến nhà cung cấp phải quan tâm nhiều hơn đến mức tiêu thụ năng lượng, tỷ trọng năng lượng tái tạo và lượng phát thải.

Đối với doanh nghiệp cơ khí Việt Nam, điều này đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu năng lượng, kiểm soát phát thải và chủ động cải tiến quy trình sản xuất. Việc đáp ứng tiêu chuẩn xanh không chỉ giúp doanh nghiệp thích ứng với các yêu cầu thị trường, trong đó có những quy định liên quan đến carbon, mà còn tạo thêm cơ hội trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn FDI.

Đặc biệt, với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn môi trường cần được xem xét song song với chất lượng sản phẩm, giá thành và tiến độ giao hàng. Đây sẽ là một trong những yếu tố góp phần nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thảo luận với chủ đề “Năng lượng sạch – Chi phí hay cơ hội cạnh tranh cho doanh nghiệp cơ khí Việt Nam”.

Biến thách thức thành cơ hội phát triển

Phần thảo luận với chủ đề “Năng lượng sạch – Chi phí hay cơ hội cạnh tranh cho doanh nghiệp cơ khí Việt Nam” thu hút nhiều câu hỏi và ý kiến từ các doanh nghiệp tham dự, tập trung vào hiệu quả đầu tư, nguồn vốn và khả năng triển khai các giải pháp năng lượng sạch trong thực tế.

Các trao đổi cho thấy mỗi doanh nghiệp cần có lộ trình chuyển đổi phù hợp với quy mô, đặc điểm phụ tải và năng lực tài chính. Bên cạnh đầu tư nguồn năng lượng tái tạo, việc tiết kiệm điện, nâng cao hiệu suất thiết bị và cải tiến quản trị nhà máy là những bước đi thiết thực để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Quan trọng hơn, chuyển dịch năng lượng cần gắn với đổi mới công nghệ, tự động hóa và nâng cao năng lực chế tạo. Khi doanh nghiệp đồng thời cải thiện năng suất, kiểm soát chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, sản phẩm cơ khí Việt Nam sẽ có thêm điều kiện nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm.

Hội thảo gửi đi thông điệp rõ ràng: năng lượng sạch không chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí, mà còn là một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành cơ khí Việt Nam. Chủ động chuyển đổi hôm nay sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường, mở rộng cơ hội hợp tác và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, phát thải ròng bằng không (Net Zero).