Tập đoàn Viettel phối hợp Trường đại học Khoa học Tự nhiên đào tạo kỹ sư chế tạo chip bán dẫn.
Hình thành lực lượng kỹ sư nòng cốt cho nhà máy chip đầu tiên
Khóa đào tạo đầu tiên có 20 kỹ sư thuộc khối chế tạo chip (Fab) của Trung tâm Bán dẫn Viettel (VSI). Trong gần 300 giờ, học viên được trang bị kiến thức chuyên sâu về công nghệ chế tạo chip, kỹ năng sử dụng thiết bị phòng sạch, thực hành quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn công nghiệp quốc tế. Chương trình được thiết kế để cân bằng giữa nền tảng lý thuyết và kỹ năng thực hành, giúp học viên làm chủ các thiết bị và quy trình vốn đang được sử dụng phổ biến trong ngành bán dẫn toàn cầu.
Việc hợp tác với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – đơn vị sở hữu hệ thống phòng sạch hiện đại và các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong vật lý, vật liệu, vi điện tử – được xem là bước đi chiến lược. Đây là mô hình hợp tác điển hình giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, góp phần trực tiếp vào Chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn quốc gia.
Theo đại diện nhà trường, khi sinh viên và kỹ sư được học tập trên các bài toán thực tế của doanh nghiệp, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu lao động sẽ được rút ngắn, giúp họ sẵn sàng tham gia vào các dự án công nghệ lớn ngay sau khi tốt nghiệp.
Khát vọng làm chủ công nghệ lõi và tạo hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam
Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel Nguyễn Vũ Hà nhấn mạnh: xây dựng nhà máy bán dẫn đầu tiên của Việt Nam không chỉ là một dự án công nghệ, mà còn là “khát vọng quốc gia trong hành trình làm chủ công nghệ lõi”. Nhà máy được kỳ vọng sẽ thu hẹp khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thực tế, giúp các nhà khoa học, doanh nghiệp, startup chuyển ý tưởng thành sản phẩm, qua đó hình thành một hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh.
Theo ông Hà, đây sẽ là nơi thế hệ kỹ sư Việt Nam được đào tạo, trưởng thành và tiếp tục đào tạo các thế hệ kế tiếp. Chính việc khai giảng chương trình đào tạo kỹ sư chế tạo chip là bước đi đầu tiên thể hiện quyết tâm của Viettel trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng vận hành nhà máy sau khi đề án được phê duyệt.
Nhu cầu nhân lực bán dẫn bùng nổ: Cơ hội và áp lực
Theo số liệu mới nhất, Việt Nam hiện có hơn 7.000 kỹ sư thiết kế vi mạch và 7.000–8.000 kỹ sư tham gia các khâu đóng gói, kiểm thử, vật liệu và thiết bị bán dẫn. Tổng cộng, nguồn nhân lực bán dẫn ước đạt khoảng 15.000 kỹ sư và thêm 10.000 kỹ thuật viên.
Trong một năm vừa qua, Việt Nam tăng thêm gần 1.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn – chủ yếu từ đào tạo chuyển đổi chuyên môn. Năm 2024, gần 30 trường đại học trên cả nước đã mở ngành hoặc chuyên ngành vi mạch, với quy mô tuyển sinh tới 10.000 sinh viên. Điều này cho thấy đào tạo nhân lực bán dẫn đang trở thành xu hướng mạnh mẽ.
Sự bùng nổ nhu cầu nhân lực đi cùng với sự tăng trưởng của doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn. Chỉ trong hai năm, số doanh nghiệp thiết kế vi mạch tăng từ 40 lên gần 60. Ở lĩnh vực đóng gói – kiểm thử, số doanh nghiệp tăng gấp đôi, từ 7 lên 15, với sự góp mặt của các tên tuổi lớn như Amkor, Hana Micron, Coherent… Sự hiện diện của các doanh nghiệp này vừa tạo sức ép, vừa tạo động lực để Việt Nam phát triển nhân lực kỹ thuật cao quy mô lớn.
Quyết định 1017/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050” đặt mục tiêu đầy tham vọng: đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên trong toàn bộ chuỗi giá trị ngành bán dẫn. Trong đó: 15.000 nhân lực thiết kế vi mạch; 35.000 nhân lực khâu sản xuất, đóng gói, kiểm thử; 5.000 nhân lực có chuyên môn sâu về AI phục vụ ngành bán dẫn; 7.500 học viên thạc sĩ và 500 nghiên cứu sinh; 1.300 giảng viên được đào tạo chuyên sâu.
Năm 2050, Việt Nam đặt mục tiêu sở hữu đội ngũ nhân lực đủ mạnh để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và đáp ứng nhu cầu phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn trong nước.
Sự thống nhất về chính sách, chiến lược và đầu tư cho đào tạo được xem là điều kiện tiên quyết để Việt Nam có thể cạnh tranh nhân lực với các quốc gia đang dẫn đầu như Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore.
Phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi đào tạo và nghiên cứu về bán dẫn. Ảnh: Giang Huy
Tác động trực tiếp đến ngành công nghiệp hỗ trợ
Sự phát triển của nhân lực bán dẫn không chỉ phục vụ ngành công nghệ cao mà còn kéo theo sự thay đổi mạnh mẽ của ngành công nghiệp hỗ trợ – lĩnh vực vốn đóng vai trò nền tảng trong chuỗi cung ứng sản xuất.
1. Tăng nhu cầu linh kiện chính xác, vật liệu và thiết bị sản xuất
Để vận hành nhà máy bán dẫn, Việt Nam cần một hệ thống công nghiệp hỗ trợ mạnh, cung cấp vật liệu bán dẫn, hóa chất tinh khiết; linh kiện và cụm linh kiện cơ khí chính xác; thiết bị phụ trợ cho phòng sạch; giải pháp tự động hóa và robot cho dây chuyền fab. Điều này tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp cơ khí chính xác, chế tạo thiết bị, tự động hóa trong nước.
2. Chuẩn mực mới cho chất lượng sản xuất
Ngành bán dẫn đòi hỏi tiêu chuẩn vô cùng khắt khe: độ chính xác nanomet, độ tinh khiết tuyệt đối, môi trường sạch gần như tuyệt đối. Khi tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ buộc phải nâng cấp công nghệ, tiêu chuẩn quản lý chất lượng, đầu tư máy móc và đào tạo nhân sự. Qua đó, tiêu chuẩn sản xuất trong toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ sẽ được nâng lên một tầm cao mới.
3. Thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao
Những doanh nghiệp lớn như Amkor hay Hana Micron đầu tư vào Việt Nam chủ yếu nhờ sự tin tưởng vào chất lượng nhân lực và chính sách hỗ trợ. Khi nguồn nhân lực bán dẫn gia tăng, Việt Nam sẽ có lợi thế rõ rệt trong thu hút thêm FDI vào các lĩnh vực thiết kế vi mạch, đóng gói – kiểm thử, chế tạo thiết bị và vật liệu.
4. Lan tỏa tri thức và công nghệ sang ngành cơ khí – điện tử
Kỹ sư bán dẫn được đào tạo bài bản về vật liệu, tự động hóa, điều khiển, thiết kế, mô phỏng… Khi làm việc trong hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, họ sẽ mang theo: tư duy thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế; kỹ năng vận hành thiết bị hiện đại; kinh nghiệm quản lý sản xuất trong môi trường tinh vi như phòng sạch. Điều này giúp ngành cơ khí chính xác, thiết bị điện tử, tự động hóa của Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ.
Nhân lực bán dẫn – Trụ cột cho nền công nghiệp tương lai
Sự kiện Viettel mở khóa đào tạo kỹ sư chế tạo chip bán dẫn cho thấy Việt Nam đã bước qua giai đoạn chuẩn bị và bắt đầu đi vào hành động cụ thể. Với đội ngũ kỹ sư trẻ được đào tạo bài bản, hệ sinh thái doanh nghiệp đang mở rộng, cùng chiến lược quốc gia rõ ràng, nhân lực bán dẫn sẽ là một trong những trụ cột quan trọng nhất của nền công nghiệp tương lai.
Việc phát triển nhân lực không chỉ giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu làm chủ công nghệ lõi mà còn tạo ra lực kéo mạnh mẽ đối với ngành công nghiệp hỗ trợ – lĩnh vực giữ vai trò xương sống của sản xuất hiện đại. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, Việt Nam hoàn toàn có thể bước vào nhóm các quốc gia có khả năng tham gia sâu chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu trong thập kỷ tới.
Có thể bạn quan tâm
