Tại Hội thảo quốc tế "Quản trị nguồn nhân lực chiến lược trong phát triển ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam" do Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) tổ chức, nhiều chuyên gia đã nhấn mạnh vai trò của nhân lực quản trị chiến lược như chìa khóa giúp Việt Nam chớp lấy cơ hội và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Thị trường tăng trưởng nhanh, cơ hội vàng cho Việt Nam
Theo Phó GS.TS Nguyễn Anh Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế, ngành bán dẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) 14% suốt 20 năm qua. Dự báo quy mô thị trường này sẽ đạt 1.000 tỷ USD vào năm 2030. Đều đó cho thấy tiềm năng khổng lồ cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng dịch chuyển đầu tư, tìm điểm đặt cơ sở sản xuất mới của nhiều "đại bàng" công nghệ.
Tuy nhiên, để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, nguồn nhân lực đóng vai trò quyết định. Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến 2030, tầm nhìn 2050 và Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn đến 2030, định hướng 2050, với mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực chất lượng cao, trong đó có 42.000 kỹ sư, 7.500 thạc sĩ, 500 nghiên cứu sinh và 5.000 chuyên gia về AI phục vụ ngành bán dẫn.
Các đại biểu tham dự buổi hội thảo. Ảnh: Thuỳ Dương
Tháo gỡ điểm nghẽn: Cơ cấu đào tạo, chảy máu chất xám, thiếu kỹ năng chiến lược
Tiến sĩ Chử Đức Hoàng, Chánh văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết thực tế hiện nay, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư, nhưng thiếu chiến lược về chất lượng và cấu trúc. Tức là việc đào tạo mới đáp ứng 15% trình độ quốc tế và 40% cần đào tạo lại sau tuyển dụng.
“Cùng với đó, Việt Nam chỉ đào tạo khoảng 22% yêu cầu kỹ năng chuyên sâu, thiếu hụt 85% chuyên gia đầu ngành. Không chỉ có vậy tỷ lệ "chảy máu chất xám" lên đến 35%, trong đó 70% sinh viên xuất sắc du học không trở về và 65% kỹ sư được đào tạo ở nước ngoài không quay lại sau 5 năm làm việc”, Tiến sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Theo Tiến sĩ Hoàng, Việt Nam muốn phát triển ngành công nghiệp bán dẫn cần xây dựng hệ sinh thái đầy đủ, không chỉ về nhân lực mà còn cả hạ tầng, logistics và chuỗi cung ứng. Ông nhận định, mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn trong vòng 5 đến 10 năm tới là thách thức lớn nếu thiếu nền tảng chiến lược và hành động cụ thể ngay từ bây giờ.
TS. Hoàng đề xuất mô hình 70:20:10 (vận hành:thiết kế:nghiên cứu) để cân đối nhu cầu thực tế và đảm bảo tăng trưởng bền vững cho ngành. Ông cho rằng Việt Nam cần huy động 20 trường đại học công nghệ tham gia đào tạo 5.000 sinh viên/năm, tạo đà cho 10.000 kỹ sư mỗi hàng năm.
Đặc biệt, ông nhấn mạnh yêu cầu đi liền giữa tiếp nhận và làm chủ công nghệ, chuyển giao công nghệ phải gắn với sở hữu trí tuệ để tạo giá trị thực tế. Ông kiến nghị, Chính phủ tiếp tục ban hành chính sách đặc thù thu hút, hỗ trợ nhân tài; các bộ, ngành cụ thể hóa bằng các văn bản hướng dẫn, trong khi doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quá trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Kết nối nhà trường - doanh nghiệp - nhà nước
Ông Lê Hải Anh, Giám Đốc Dolphin Technology Vietnam, cho rằng cần tăng cường các hoạt động liên kết như tham quan, thực tập, đồ án, đào tạo đặt hàng với doanh nghiệp, thính giảng từ chuyên gia. Các chuyên gia ILO, GIZ cũng nhấn mạnh xu hướng thay đổi của lao động điện tử và bán dẫn do robot, AI, toàn cầu hóa và chủ động xanh.
Các đối tác cần phối hợp xây dựng chương trình đào tạo song hành giữa giảng viên - sinh viên, từ đó tạo nguồn nhân lực tinh hoa, củng cố nền tảng khoa học công nghệ và thu hút đầu tư.
Công nghiệp bán dẫn là lĩnh vực sản xuất và phát triển các thiết bị điện tử sử dụng vật liệu bán dẫn để điều khiển dòng điện. Đây là một ngành công nghiệp quan trọng, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của công nghệ thông tin, viễn thông và nhiều lĩnh vực khác
Dự báo, đến năm 2030, quy mô thị trường bán dẫn toàn cầu sẽ đạt 1.000 tỷ USD. Từ thực tế đó, nguồn nhân lực chất lượng cao trong ngành bán dẫn đang đóng vai trò quan trọng để phát triển công nghiệp bán dẫn. Đây là lực lượng có vai trò kết nối giữa kỹ thuật, điều hành, nghiên cứu, sản xuất và hoạch định chính sách.
Hội thảo cho thấy tầm nhìn chiến lược và quyết tâm hành động của Việt Nam trong việc trở thành công xưởng sáng tạo khu vực. Công nghiệp bán dẫn sẽ là trụ cột kinh tế mới, và nguồn nhân lực chính là nền tảng để kiến tạo vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Có thể bạn quan tâm
