Mới đây, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) đã có buổi làm việc với Tập đoàn Rosatom nhằm thảo luận các định hướng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và các công nghệ năng lượng tiên tiến. Cuộc làm việc không chỉ mở ra cơ hội hợp tác về mặt nghiên cứu khoa học mà còn đặt nền móng cho việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố then chốt đối với ngành công nghiệp đặc thù này.
VPI làm việc với Rosatom
Mở rộng hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ
Tại buổi làm việc, hai bên đã tập trung trao đổi về vai trò của năng lượng hạt nhân trong cơ cấu nguồn điện quốc gia. Trong bối cảnh nhu cầu điện năng ngày càng tăng, cùng với yêu cầu giảm phát thải theo các cam kết quốc tế, năng lượng hạt nhân được đánh giá là nguồn điện nền ổn định, có khả năng bổ trợ hiệu quả cho các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời.
Đại diện Rosatom, ông Dmitry Raspopin – Giám đốc Văn phòng đại diện tại Việt Nam – khẳng định tập đoàn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và cung cấp các giải pháp công nghệ hiện đại trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân. Với vị thế là một trong những doanh nghiệp hàng đầu thế giới, Rosatom hiện đang triển khai đồng thời 41 tổ máy điện hạt nhân tại 11 quốc gia và chiếm gần 20% sản lượng điện của Liên bang Nga.
Không chỉ sở hữu năng lực xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân, Rosatom còn là doanh nghiệp hiếm hoi trên thế giới làm chủ toàn bộ chu trình nhiên liệu hạt nhân khép kín. Bên cạnh đó, tập đoàn này đang mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực công nghệ cao như y học hạt nhân, số hóa, phát triển phần mềm, logistics và tuyến hàng hải Bắc Cực. Đây là những lĩnh vực có thể tạo ra giá trị gia tăng lớn nếu Việt Nam tham gia được vào chuỗi hợp tác.
Về phía Việt Nam, TS Nguyễn Văn Tư – Phó Viện trưởng phụ trách VPI – đánh giá cao năng lực và kinh nghiệm của Rosatom, đồng thời đề xuất hai bên duy trì trao đổi chuyên môn thường xuyên, tiến tới triển khai các dự án nghiên cứu cụ thể. Theo ông, việc hợp tác không chỉ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn hỗ trợ hiệu quả cho công tác tư vấn chính sách năng lượng quốc gia.
Đào tạo nguồn nhân lực – “chìa khóa” cho phát triển điện hạt nhân
Bên cạnh hợp tác nghiên cứu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ hợp tác giữa hai bên. Theo đó, các nội dung hợp tác bao gồm trao đổi chuyên gia, tổ chức các chương trình đào tạo sau đại học, cũng như bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ kỹ sư và cán bộ kỹ thuật.
Đặc biệt, việc chia sẻ kinh nghiệm và tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực an toàn hạt nhân, an toàn bức xạ và bảo vệ môi trường được xem là yếu tố then chốt, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và an toàn cho ngành điện hạt nhân tại Việt Nam.
Việt Nam đang từng bước khôi phục và phát triển chương trình điện hạt nhân, Chính phủ đã ban hành Quyết định 1012/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035”. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm chuẩn bị nguồn lực cho các dự án nhà máy điện hạt nhân trong tương lai.
Theo đề án, mục tiêu đến năm 2030 là đáp ứng nhu cầu nhân lực cho hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 với tổng số khoảng 3.900 người, bao gồm kỹ sư, cử nhân và trình độ cao đẳng. Trong đó, khoảng 670 người sẽ được đào tạo ở nước ngoài nhằm tiếp cận công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế. Đề án cũng đặt ra mục tiêu đào tạo đội ngũ giảng viên, chuyên gia và cán bộ quản lý, với hàng trăm lượt người được tham gia các chương trình bồi dưỡng ngắn hạn, cập nhật kiến thức chuyên sâu.
Giai đoạn 2031–2035, công tác đào tạo sẽ được điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu thực tế của các dự án điện hạt nhân. Chính phủ cũng ưu tiên tuyển chọn sinh viên từ các ngành liên quan để đào tạo chuyên sâu, đồng thời cử sinh viên năm thứ nhất, thứ hai đi đào tạo tại nước ngoài với cam kết quay trở về phục vụ trong nước.
Chính phủ đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng cơ chế chính sách mới nhằm thu hút người học. Các chính sách ưu đãi bao gồm miễn học phí, hỗ trợ chỗ ở, cấp sinh hoạt phí hàng tháng, học bổng khuyến khích, cũng như đảm bảo cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp tại các nhà máy điện hạt nhân.
Đối với học viên cao học và nghiên cứu sinh, mức hỗ trợ còn cao hơn, đồng thời có các chính sách khuyến khích nghiên cứu khoa học như hỗ trợ kinh phí cho các công bố quốc tế. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong lĩnh vực đặc thù này.
Hiện cả nước có 11 cơ sở đào tạo được lựa chọn tham gia chương trình đào tạo nhân lực điện hạt nhân, bao gồm các trường đại học kỹ thuật hàng đầu và các viện nghiên cứu chuyên ngành. Sự tham gia của các cơ sở này sẽ góp phần hình thành mạng lưới đào tạo đồng bộ, đáp ứng nhu cầu phát triển trong tương lai.
Việc tăng cường hợp tác giữa VPI và Rosatom không chỉ dừng lại ở lĩnh vực năng lượng hạt nhân, mà còn mở rộng sang các công nghệ năng lượng mới và công nghệ cao. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng toàn cầu, sự kết hợp giữa năng lượng hạt nhân và các nguồn năng lượng tái tạo được xem là giải pháp tối ưu nhằm đảm bảo vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ môi trường.
Có thể thấy, hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và đào tạo là bước đi tất yếu để Việt Nam tiếp cận công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực nội tại và từng bước làm chủ lĩnh vực năng lượng hạt nhân. Trong dài hạn, đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng, thực hiện cam kết giảm phát thải và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng toàn cầu.
Có thể bạn quan tâm
