Điều chỉnh danh sách, tập trung vào năng lực đào tạo
Danh sách 25 cơ sở giáo dục đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt có một số thay đổi đáng chú ý so với phương án dự kiến được đưa ra cách đây khoảng hai năm. Trong đó, nhiều trường đại học mới được bổ sung như: Đại học Bách khoa và Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh); Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội); Đại học CMC; Đại học Quy Nhơn; Đại học Tôn Đức Thắng và Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh.
Ở chiều ngược lại, một số cơ sở giáo dục từng xuất hiện trong phương án dự kiến như Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Thái Nguyên và Đại học Vinh không còn nằm trong danh sách được phê duyệt lần này.
Việc điều chỉnh cho thấy yêu cầu rà soát, lựa chọn các cơ sở đào tạo dựa trên năng lực chuyên môn, điều kiện triển khai chương trình và khả năng đáp ứng các chuẩn đào tạo về vi mạch bán dẫn. Đây cũng là bước cần thiết nhằm tập trung nguồn lực đầu tư, tránh dàn trải, đồng thời bảo đảm các khoản hỗ trợ của Nhà nước được chuyển hóa thành năng lực đào tạo thực chất.
Theo Chương trình 1017, các trường đại học thuộc danh mục ưu tiên sẽ được hỗ trợ ngân sách để đầu tư trang thiết bị, phần mềm bản quyền, phục vụ việc hình thành, nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống phòng thí nghiệm bán dẫn. Đây là hạ tầng quan trọng đối với lĩnh vực đào tạo có hàm lượng công nghệ cao, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức lý thuyết, thực hành và nghiên cứu chuyên sâu.
Trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, năng lực đào tạo không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy mà còn gắn liền với khả năng tiếp cận thiết bị, công cụ thiết kế và môi trường thực hành chuyên nghiệp. Do đó, việc đầu tư phòng thí nghiệm được kỳ vọng giúp sinh viên làm quen với các quy trình, công nghệ và công cụ chuyên ngành ngay trong quá trình học tập, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo đại học với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, việc tham gia chương trình không đồng nghĩa các trường mặc nhiên được hưởng hỗ trợ lâu dài. Các cơ sở giáo dục cần đáp ứng những yêu cầu về năng lực và chuẩn đào tạo ngành vi mạch bán dẫn. Những trường đủ điều kiện có thể đăng ký tham gia các cơ chế hỗ trợ; ngược lại, các cơ sở không đáp ứng yêu cầu có thể bị đưa ra khỏi danh sách.

Diễn đàn đào tạo nhân lực bán dẫn AI và hợp tác công nghiệp – học thuật Việt Nam – Hàn Quốc có sự tham gia của sinh viên các trường đại học.
Đầu tư đồng bộ từ phòng thí nghiệm đến đội ngũ nhân lực
Một trong những nội dung quan trọng của Chương trình 1017 là xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính đặc thù đối với người học các ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn.
Theo định hướng được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố trước đó, các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm học bổng, miễn và giảm học phí, qua đó khuyến khích sinh viên lựa chọn những ngành học có yêu cầu chuyên môn cao và đang có nhu cầu nhân lực lớn.
Không chỉ người học, đội ngũ giảng viên cũng là đối tượng được ưu tiên hỗ trợ. Các trường được khuyến khích nâng cao năng lực giảng dạy thông qua đào tạo chuyên sâu, bồi dưỡng chuyên môn và ưu tiên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định, bởi việc đầu tư thiết bị hiện đại chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có đội ngũ giảng viên đủ trình độ để vận hành, khai thác và chuyển giao kiến thức công nghệ cho người học.
Bên cạnh cơ chế hỗ trợ trong khuôn khổ Chương trình 1017, chính sách tại Nghị định 179 cũng tạo thêm điều kiện cho người học các ngành thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ. Theo đó, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành vi mạch bán dẫn có thể được hỗ trợ kinh phí học tập hằng tháng ở các mức tương ứng 4,5 triệu đồng, 6,3 triệu đồng và 8,4 triệu đồng nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Những chính sách này góp phần giảm bớt áp lực tài chính, khuyến khích người học theo đuổi các chương trình đào tạo chuyên sâu và tạo điều kiện hình thành nguồn nhân lực có trình độ cao. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc vào việc tổ chức triển khai, xác định đúng đối tượng thụ hưởng và bảo đảm sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu tuyển dụng thực tế.
Hướng tới mục tiêu 50.000 nhân lực bán dẫn vào năm 2030
Theo mục tiêu đặt ra tại Chương trình 1017, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn. Trong đó, nguồn nhân lực sẽ tập trung vào những lĩnh vực trọng tâm như thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử vi mạch; đồng thời từng bước tiếp cận, nắm bắt công nghệ sản xuất bán dẫn.
Đây là mục tiêu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Với đặc thù là ngành công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ có kiến thức nền tảng về điện tử, công nghệ thông tin, vật lý và vật liệu mà còn phải thành thạo các công cụ thiết kế, quy trình sản xuất, kiểm thử và bảo đảm chất lượng.
Trong chuỗi giá trị này, thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử là những lĩnh vực Việt Nam có cơ hội phát triển nguồn nhân lực, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước. Về lâu dài, việc nâng cao năng lực đào tạo và nghiên cứu còn tạo tiền đề để từng bước tiếp cận những công đoạn có yêu cầu công nghệ cao hơn.
Việc lựa chọn 25 trường đại học để ưu tiên đầu tư vì vậy không đơn thuần là hoạt động bổ sung trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục, mà còn là bước triển khai quan trọng trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái nhân lực bán dẫn. Từ hạ tầng phòng thí nghiệm, chương trình đào tạo đến đội ngũ giảng viên và chính sách hỗ trợ sinh viên cần được triển khai đồng bộ, tạo thành chuỗi liên kết có tính bền vững.
Để đạt mục tiêu 50.000 nhân lực vào năm 2030, bên cạnh nguồn lực đầu tư từ Nhà nước, sự tham gia của doanh nghiệp bán dẫn trong đào tạo, thực tập, nghiên cứu và tuyển dụng cũng có vai trò đặc biệt quan trọng. Khi chương trình đào tạo được xây dựng sát với yêu cầu công nghệ và nhu cầu của thị trường, nguồn nhân lực được đào tạo mới có thể nhanh chóng thích ứng với môi trường sản xuất, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.
Việc phê duyệt danh mục 25 trường đại học lần này mở ra cơ hội để các cơ sở đào tạo tăng tốc đầu tư, nâng cao chất lượng chương trình và khẳng định vai trò trong chuỗi cung ứng nhân lực bán dẫn. Quan trọng hơn, đây là bước đi nhằm chuyển lợi thế về nguồn nhân lực trẻ thành năng lực công nghệ, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong ngành công nghiệp bán dẫn khu vực và thế giới.



