Đi từ bài toán thực tế
Ngày 10/9, Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Tập đoàn Geleximco và Tập đoàn Qualcomm tổ chức Hội thảo “Thách thức và giải pháp thúc đẩy phát triển chip bán dẫn chuyên dụng tại Việt Nam”.
Hội thảo có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, các Sở Khoa học và Công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, nhà khoa học cùng cộng đồng doanh nghiệp bán dẫn trong và ngoài nước.
Toàn cảnh hội thảo.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, cho rằng bán dẫn đã trở thành nền tảng của nền kinh tế và nhiều ngành công nghiệp hiện đại. Năng lực bán dẫn không chỉ tác động đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến mức độ tự chủ công nghệ, khả năng vận hành an toàn của hạ tầng thiết yếu cũng như năng lực bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Trong hệ sinh thái đó, chip chuyên dụng có vị trí đáng chú ý bởi được thiết kế nhằm giải quyết một bài toán cụ thể, tối ưu theo chức năng, môi trường vận hành và yêu cầu kỹ thuật xác định. Chip chuyên dụng hiện có thể được ứng dụng trong camera tích hợp AI, thiết bị IoT, robot, UAV, hệ thống viễn thông, lưới điện thông minh, điện tử công suất và các thiết bị bảo mật.
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, lựa chọn phát triển chip chuyên dụng không đồng nghĩa với việc thu hẹp tham vọng phát triển ngành bán dẫn. Ngược lại, đây là cách tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu thực tế, có thị trường, có đội ngũ thiết kế đang hình thành và có nền công nghiệp điện tử đủ lớn để tạo ra sản phẩm cuối.
Thay vì bắt đầu từ việc phát triển một công nghệ chip chung rồi tìm kiếm thị trường, Việt Nam có thể đi theo hướng xác định trước những bài toán cụ thể trong camera AI, IoT, lưới điện, trạm sạc, robot, UAV, viễn thông, y tế hay định danh số. Từ nhu cầu đó mới xác định kiến trúc chip, công nghệ chế tạo, phương án đóng gói, tiêu chuẩn đo kiểm và lộ trình thương mại hóa.
Đây là cách tiếp cận nhằm đưa hoạt động nghiên cứu và phát triển chip gần hơn với sản xuất và thị trường.
Gỡ điểm nghẽn từ thiết kế đến thương mại hóa
Một trong những vấn đề lớn được các đại biểu chỉ ra là khoảng cách giữa một bản thiết kế và một con chip có thể hoạt động ổn định trong sản phẩm thương mại.
Đối với doanh nghiệp, việc tiếp cận các công cụ tự động hóa thiết kế điện tử và thư viện sở hữu trí tuệ đòi hỏi chi phí lớn. Trong khi đó, mỗi lần sản xuất thử đều tốn kém và tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật. Với những doanh nghiệp có đơn hàng nhỏ, việc tiếp cận dịch vụ đóng gói, kiểm thử với chi phí phù hợp cũng là một thách thức.
Ngay cả khi đã có mẫu chip, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục hoàn thiện phần mềm, bo mạch, đánh giá độ tin cậy, thực hiện chứng nhận và tích hợp chip vào sản phẩm cuối. Vì vậy, phát triển chip không thể chỉ dừng ở khâu thiết kế mà cần một hệ sinh thái hỗ trợ xuyên suốt.
Đáng chú ý là bài toán “khách hàng đầu tiên”. Khi chưa có đơn hàng và thị trường, doanh nghiệp khó mạnh dạn đầu tư cho sản xuất thử. Ngược lại, khách hàng cũng chưa sẵn sàng sử dụng một loại chip mới khi sản phẩm chưa được kiểm chứng trong điều kiện thực tế. Vòng luẩn quẩn này khiến nhiều kết quả nghiên cứu khó vượt qua giai đoạn sản xuất thử để bước vào thương mại hóa.
Để giải quyết vấn đề, Bộ Khoa học và Công nghệ đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục chip chuyên dụng trong một số ngành, lĩnh vực Nhà nước ưu tiên đặt hàng. Dự thảo gồm 20 nhóm chip, tập trung vào AI và điện toán tại biên; viễn thông và vô tuyến thế hệ mới; cảm biến, tự hành và IoT; năng lượng và điện tử công suất; bảo mật phần cứng và mã hóa.
Việc hình thành danh mục ưu tiên được kỳ vọng tạo cơ sở để xác định rõ các bài toán cần giải quyết, từ đó tập trung nguồn lực nghiên cứu và tạo thị trường ban đầu cho sản phẩm chip trong nước.
Gắn nghiên cứu với sản xuất và thị trường
Theo định hướng được trao đổi tại hội thảo, chính sách phát triển chip cần bao quát toàn bộ quá trình từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất thử, đo kiểm và đánh giá. Trong giai đoạn đầu, cơ chế hỗ trợ cần góp phần chia sẻ rủi ro, quản lý theo kết quả kỹ thuật và khuyến khích doanh nghiệp tham gia trực tiếp.
Đặc biệt, nghiên cứu chip cần gắn với nhu cầu của thị trường. Các chương trình đầu tư công, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng và sản phẩm công nghệ chiến lược có thể tạo thị trường cho những sản phẩm chip do Việt Nam nghiên cứu, thiết kế thông qua cơ chế đặt hàng.
Tuy nhiên, để sản phẩm có thể đi vào sử dụng rộng rãi, hỗ trợ nghiên cứu và sản xuất thử cần song hành với xây dựng tiêu chuẩn, phòng thử nghiệm, cơ chế chứng nhận và quy trình đánh giá độ tin cậy.
Đây là khâu có ý nghĩa quan trọng bởi chip chuyên dụng không nhất thiết cạnh tranh bằng quy mô sản xuất đại trà. Giá trị của sản phẩm nằm nhiều ở khả năng tối ưu hiệu năng, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng chính xác yêu cầu của từng thiết bị, hệ thống hoặc ngành công nghiệp.
Hình thành hạ tầng hỗ trợ dùng chung
Trong hệ sinh thái này, Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được kỳ vọng đóng vai trò đầu mối kết nối và chia sẻ nguồn lực.
Trung tâm sẽ từng bước cung cấp, điều phối hạ tầng dùng chung về công cụ thiết kế, thư viện sở hữu trí tuệ và phòng thí nghiệm; hỗ trợ rà soát thiết kế, sản xuất thử, đo kiểm và đánh giá hiệu suất. Đồng thời, trung tâm kết nối doanh nghiệp thiết kế chip với đơn vị chế tạo và các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối.
Cách làm này nhằm giảm chi phí tiếp cận công nghệ, hạn chế rủi ro trong giai đoạn sản xuất thử và quan trọng hơn là tạo liên kết giữa các mắt xích trong chuỗi giá trị.
Một yêu cầu khác được đặt ra là phát triển nguồn nhân lực có khả năng tham gia xuyên suốt chu trình thiết kế vi mạch.
Bà An Chen, Phó Chủ tịch phụ trách Công nghệ và R&D của Qualcomm, cho biết tập đoàn đang mở rộng các trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, hướng tới kết hợp AI, bán dẫn, phần mềm và kỹ thuật hệ thống; đồng thời đào tạo nguồn nhân lực có khả năng tham gia toàn bộ chu trình thiết kế vi mạch.
Việc đào tạo không chỉ nhằm bổ sung nhân lực thiết kế mà cần gắn với những yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, từ kiến trúc, thiết kế, xác minh đến kiểm thử và tích hợp sản phẩm.
Ở phía doanh nghiệp trong nước, Tập đoàn Geleximco đang xúc tiến thủ tục đầu tư nhà máy sản xuất chip tại Hưng Yên, dự kiến khởi công trong tháng 11/2026 và đưa sản phẩm thương mại ra thị trường vào đầu năm 2028. Doanh nghiệp định hướng thử nghiệm, tích hợp vi mạch điều khiển, cảm biến và chip công suất do kỹ sư Việt Nam thiết kế vào các dòng xe điện và hệ sinh thái công nghiệp của tập đoàn.
Từ những bài toán cụ thể, Việt Nam có thể từng bước hình thành sản phẩm, xây dựng năng lực thiết kế, sản xuất thử, kiểm thử và tích hợp; đồng thời tạo thị trường ban đầu thông qua nhu cầu của các ngành kinh tế.
Có thể bạn quan tâm
