Cuộc thi Sáng kiến Khoa học 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo vì cộng đồng” vừa công bố các giải thưởng, ghi nhận 15 sáng kiến, sản phẩm và giải pháp nổi bật. Từ gần 700 hồ sơ được gửi về, hơn 80 sản phẩm, giải pháp xuất sắc đã được lựa chọn vào vòng chung kết.
Cuộc thi được triển khai thường niên từ năm 2022, do Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo, Báo VnExpress phối hợp tổ chức, với sự tham gia của Cục Sở hữu trí tuệ và Cục Đổi mới sáng tạo. Qua từng năm, cuộc thi trở thành một trong những không gian kết nối đáng chú ý giữa nghiên cứu, sáng kiến và nhu cầu thực tiễn.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân trao Giải cuộc thi "Sáng kiến Khoa học" năm 2026 - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang.
Giải pháp quang học siêu phổ tích hợp AI giành giải Nhất
Giải Nhất năm 2026, trị giá 100 triệu đồng, thuộc về “C-HySI – Nền tảng quang học siêu phổ chi phí thấp, tích hợp điện toán biên và học máy” của tác giả Châu Khắc Bảo Chương, Đại học RMIT - TP Hồ Chí Minh.
Điểm nổi bật của C-HySI nằm ở việc kết hợp công nghệ quang học siêu phổ với điện toán biên và học máy, hướng tới xây dựng một nền tảng có chi phí thấp hơn, qua đó mở rộng khả năng đưa công nghệ này vào các ứng dụng thực tế.
Quang học siêu phổ cho phép thu thập thông tin ở nhiều dải bước sóng khác nhau, từ đó cung cấp những dữ liệu mà hình ảnh thông thường khó nhận diện. Khi được kết hợp với điện toán biên và các thuật toán học máy, dữ liệu có thể được xử lý ngay tại thiết bị, mở ra khả năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.
Việc giải pháp này giành giải cao nhất cho thấy một xu hướng rõ nét của cuộc thi năm nay: công nghệ tiên tiến được quan tâm không chỉ ở mức độ nghiên cứu mà còn ở khả năng giảm chi phí, tăng khả năng tiếp cận và mở rộng ứng dụng.
AI hỗ trợ người khiếm thính, y tế và những bài toán xã hội
Ba giải Nhì, mỗi giải trị giá 50 triệu đồng, tiếp tục cho thấy sự đa dạng trong hướng tiếp cận công nghệ.
Sản phẩm “Két sắt khóa cơ điện tử” của Phạm Thành Long và Đoàn Xuân Trường, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp - Đại học Thái Nguyên, là một trong những giải pháp nổi bật ở nhóm công nghệ cơ khí - điện tử.
Trong khi đó, “BioPulse Insight” của nhóm nghiên cứu thuộc Phòng thí nghiệm BKIC và SPARC Lab, Đại học Bách khoa Hà Nội, hướng tới ứng dụng công nghệ để khai thác dữ liệu phục vụ các bài toán thực tiễn.
Đáng chú ý là “SignSound - Hệ sinh thái AI & AR thời gian thực hỗ trợ giao tiếp cho người khiếm thính” của Võ Nguyễn Đại Hiếu, sinh viên Khoa Công nghệ số, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật.
Giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ thực tế tăng cường (AR) nhằm hỗ trợ giao tiếp, hướng tới tháo gỡ một rào cản lớn đối với người khiếm thính trong học tập, làm việc và giao tiếp xã hội.
Hai Giải Ba, mỗi giải trị giá 30 triệu đồng, được trao cho “Quy trình sản xuất sạch chuyển hóa vỏ trấu thành năng lượng tái tạo, nanosilica, than trấu và phân bón kali” và “Màng sinh học NanoHusk – PVA bảo quản hoa quả thân thiện môi trường”.
Điểm chung của các giải pháp là tận dụng nguồn nguyên liệu, phụ phẩm sẵn có để tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn, đồng thời giảm tác động đến môi trường.
Doanh nghiệp đưa sáng kiến vào những bài toán cụ thể
Năm nay, Ban tổ chức trao 5 giải Sáng kiến Doanh nghiệp cho các sản phẩm, giải pháp trong nhiều lĩnh vực như sơn chống hà, robot cạo mủ cao su, xe đưa đón học sinh đô thị, bioreactor và khử trùng trong ngành thủy sản.
Mỗi giải nhận gói truyền thông trị giá 100 triệu đồng trên Báo VnExpress.
Sự hiện diện của nhóm giải thưởng dành cho doanh nghiệp cho thấy đổi mới sáng tạo đang ngày càng gắn với yêu cầu giải quyết những bài toán cụ thể trong sản xuất và kinh doanh.
Từ tự động hóa trong nông nghiệp đến công nghệ phục vụ vận tải học sinh, từ vật liệu bảo vệ công trình đến công nghệ sinh học và xử lý trong thủy sản, các sản phẩm cho thấy nghiên cứu và sáng tạo có thể bắt đầu từ chính những nhu cầu phát sinh trong quá trình sản xuất.
Đây cũng là cầu nối quan trọng để kết quả nghiên cứu không dừng lại ở ý tưởng hay mô hình thử nghiệm mà có cơ hội tiếp tục hoàn thiện, thương mại hóa và mở rộng thị trường.
Khoa học hướng tới cộng đồng
Một điểm đáng chú ý của cuộc thi năm nay là Giải Sáng kiến Xanh, trị giá 30 triệu đồng, được trao cho sản phẩm “Nước về thì mình ở chung” của CTA | Creative Architects.
Bên cạnh đó, hai giải Khuyến khích được trao cho “Implant xương cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D kim loại” và “Ứng dụng tro bã mía bổ sung khoáng chất trong nuôi tôm càng xanh mô hình công nghiệp”.
Các giải pháp này cho thấy phạm vi của đổi mới sáng tạo ngày càng mở rộng. Công nghệ in 3D có thể được ứng dụng vào y sinh để hướng tới những sản phẩm phù hợp hơn với từng bệnh nhân. Phụ phẩm từ quá trình sản xuất nông nghiệp có thể tiếp tục được khai thác để bổ sung nguồn khoáng chất trong nuôi trồng thủy sản.
Cuộc thi Sáng kiến Khoa học được triển khai thường niên từ năm 2022, do Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo, Báo VnExpress phối hợp tổ chức, với sự tham gia của Cục Sở hữu trí tuệ và Cục Đổi mới sáng tạo.
Năm 2026, cuộc thi mở rộng đối tượng dự thi tới người Việt Nam ở nước ngoài. Khởi động từ ngày 9/2/2026, cuộc thi đã nhận gần 700 hồ sơ sau hơn hai tháng phát động. Đây là số lượng cao nhất kể từ khi cuộc thi được tổ chức.
Từ hàng trăm ý tưởng và sản phẩm, hơn 80 giải pháp được lựa chọn vào vòng chung kết. Tại đây, các tác giả, nhóm tác giả trực tiếp thuyết trình trước Hội đồng giám khảo. Kết quả đánh giá dựa 100% vào điểm của Hội đồng giám khảo, trong khi sáng kiến có lượt bình chọn cao nhất được trao giải Sáng kiến yêu thích nhất.
Tổng cộng 15 giải thưởng được trao ở nhiều hạng mục, phản ánh sự đa dạng của các sáng kiến từ công nghệ cao đến những giải pháp gần gũi với đời sống.
Có thể bạn quan tâm
