Hoàn thiện chính sách, khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Hiểu được tính ưu việt của BHXH tự nguyện

Trước hết cần hiểu, BHXH tự nguyện là loại hình bảo hiểm do người lao động tự nguyện tham gia, được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của bản thân để hưởng các chế độ theo quy định. Người dân tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu theo quy định; được trợ cấp một lần và tử tuất; được cơ quan BHXH cấp thẻ BHYT khi nghỉ hưu và hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh như những người tham gia BHXH bắt buộc. Đặc biệt, loại hình bảo hiểm này có nhiều ưu việt trong việc giảm bớt khó khăn, rủi ro khi về già, giúp bảo đảm thu nhập, ổn định cuộc sống cho mỗi người khi hết tuổi lao động.

Chính những lợi ích thiết thực do BHXH tự nguyện mang lại nên những năm qua, tỷ lệ người dân tham gia BHXH tự nguyện không ngừng tăng lên. Nếu như năm 2008, năm đầu tiên áp dụng chính sách BHXH tự nguyện, cả nước chỉ có 6.000 người tham gia thì đến năm 2018, với sự hỗ trợ của Nhà nước từ 10% đến 30% mức đóng tuỳ từng đối tượng, số người tham gia BHXH tự nguyện tăng nhanh lên 320.000 người. Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, trong 3 quý đầu năm 2019, cả nước tiếp tục có thêm 192.326 người tham gia BHXH tự nguyện, nâng tổng số người tham gia chính sách này là 463.105 người. Đáng chú ý, nhiều địa phương đã vượt chỉ tiêu về tham gia BHXH tự nguyện năm 2019 như: Sơn La, Hưng Yên, Cà Mau, Hà Nam, Điện Biên.

Không những thế, người dân cũng yên tâm hơn khi về già được hỗ trợ tiền lương hưu hàng tháng. Chị Nguyễn Kim Hạnh (Hoài Đức, Hà Nội) trước đây làm công nhân cho một doanh nghiệp sản xuất gạch trên địa bàn huyện. Thời gian đó, chị được đóng BHXH đầy đủ. Tuy nhiên, cách đây gần chục năm, do điều kiện sức khỏe và hoàn cảnh gia đình, chị Hạnh nghỉ việc về nhà mở cửa hàng bán tạp hóa. Được nhân viên đại lý BHXH tư vấn, chị Hạnh chuyển sang đóng BHXH tự nguyện. Từ đó đến nay, mặc dù đã chuyển sang làm lao động tự do nhưng chị Hạnh rất yên tâm vì mình vẫn tham gia bảo hiểm đầy đủ để khi đủ 20 năm đóng BHXH sẽ được hưởng chế độ hưu trí và có thẻ BHYT khám, chữa bệnh. Chị Hạnh chia sẻ: “Tôi nghĩ trong cuộc sống mỗi người cần chuẩn bị cho mình một nguồn thu nhập cần thiết đủ để trang trải cuộc sống. Tôi rất yên tâm khi chỉ vài năm nữa đóng đủ số năm BHXH tự nguyện. Khi đó, vợ chồng tôi sẽ có lương hưu như cán bộ Nhà nước, góp phần đảm bảo cuộc sống khi không còn sức lao động nữa”.

Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam - Trần Đình Liệu cho biết, để đạt được kết quả đột phá này, BHXH Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, trong đó tổ chức hàng ngàn hội nghị tuyên truyền tại các địa phương, tập huấn công tác tuyên truyền BHXH cho cán bộ BHXH các cấp… mặc dù đến nay chưa có địa phương nào hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện. Đặc biệt, BHXH các cấp đã cùng các đại lý tích cực tuyên truyền, vận động với phương châm “đến từng nhà, gặp từng người” để mở rộng phát triển đối tượng.

Nhân viên đại lý thu điểm Bưu điện văn hóa xã Yên Hưng (Sông Mã) tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện cho người dân.

“Nới” chính sách để thu hút người dân tham gia

Theo BHXH Việt Nam, đến hết quý III năm 2019, số người tham gia BHXH tự nguyện của cả nước chiếm khoảng 0,9% so với lực lượng lao động trong độ tuổi. Ông Trần Hải Nam - Phó Vụ trưởng BHXH (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cho rằng, với kết quả này, việc phấn đấu có 1% lực lượng lao động tham gia BHXH tự nguyện vào năm 2021 theo Nghị quyết 28-NQ/TW đề ra hoàn toàn có thể đạt được nhưng để đạt mục tiêu 2,5% vào năm 2025 lại là một nhiệm vụ khó khăn.

Ông Nam lý giải, thực tế cho thấy, mặc dù chính sách BHXH tự nguyện rất có lợi cho người tham gia nhưng công tác triển khai vẫn gặp phải một số bất cập. Nhóm đối tượng này thường có công việc không ổn định nên việc trích từ nguồn thu nhập để tham gia BHXH là rất khó khăn. Trong khi đó, mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện còn thấp, chưa tạo được động lực khuyến khích người tham gia; việc nắm bắt, tiếp cận các đối tượng tiềm năng để thông tin về chính sách, vận động họ còn chưa đầy đủ. Chưa kể, “để được hưởng lương hưu, ngoài điều kiện về tuổi đời, người tham gia cần có tối thiểu 20 năm đóng BHXH - đây chính là rào cản để người dân chưa thật sự sẵn sàng tham gia chính sách BHXH tự nguyện”, ông Nam nhấn mạnh.

Để tăng tính hấp dẫn của chính sách BHXH tự nguyện, ông Nam cho rằng, thời gian tới, cần tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện và giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH tới các địa phương… Đồng thời, thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực phi chính thức sang khu vực chính thức tạo công việc, thu nhập ổn định giúp người dân có điều kiện tham gia BHXH. Cuối cùng, cần sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật theo hướng giảm dần điều kiện thời gian đóng góp hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm và tiến tới còn 10 năm để mở rộng cơ hội tiếp cận lương hưu.

VÂN ANH