Hạ tầng sạc phát triển nhanh, yêu cầu quản lý ngày càng cao
Thị trường xe điện tại Việt Nam đang có tốc độ phát triển mạnh, kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng sạc ngày càng lớn. Năm 2023, cả nước tiêu thụ 15.676 ô tô điện thuần; riêng 6 tháng đầu năm 2024 đạt 17.536 xe. Lượng phương tiện điện tiếp tục tăng trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026.
Cùng với sự gia tăng của phương tiện điện, nhiều doanh nghiệp đã tham gia đầu tư, sản xuất và cung cấp thiết bị sạc, hình thành các mô hình đa dạng như trạm sạc công cộng, trạm sạc tại đại lý, nơi làm việc, khu dân cư và bãi đỗ xe.
Theo số liệu tổng hợp, trên phạm vi cả nước hiện có khoảng 150.000 cổng sạc với công suất đến 360 kW được đầu tư. Hệ sinh thái này không chỉ bao gồm nhà sản xuất thiết bị mà còn có các doanh nghiệp cung cấp phần mềm, nền tảng thanh toán, dịch vụ vận hành và bảo trì.
Loạt quy chuẩn mới dự kiến áp dụng đối với các trạm sạc đặt tại nơi công cộng, bãi đỗ xe tập trung và trạm dừng nghỉ. Hình minh hoạ
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và phương thức vận hành. Hiện nay, các yêu cầu liên quan đến trụ và trạm sạc đang được quy định tại nhiều văn bản thuộc các lĩnh vực điện lực, an toàn điện, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, đo lường, giao thông và môi trường.
Việc các quy định còn phân tán khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong xác định các yêu cầu về cấp điện, công suất, đấu nối, bảo vệ điện, phòng cháy chữa cháy, đo đếm và vận hành. Trong khi đó, công nghệ sạc ngày càng đa dạng, với nhiều chuẩn kết nối và mô hình kinh doanh khác nhau.
Do đó, việc xây dựng một QCVN riêng cho trụ sạc và trạm sạc được kỳ vọng tạo ra khung yêu cầu tối thiểu, đồng thời kết nối đồng bộ các quy định về sản phẩm, điện lực, phòng cháy chữa cháy, xây dựng, đo lường và quản lý dữ liệu.
Chuẩn hóa yêu cầu đối với trụ sạc
Theo dự thảo, trụ sạc được phân loại theo dòng điện đầu ra, gồm trụ sạc xoay chiều (AC), trụ sạc một chiều (DC), loại kết hợp AC/DC hoặc cấu hình tủ nguồn - trụ phân phối.
Đối với thiết bị, dự thảo đưa ra nhóm yêu cầu liên quan đến kết cấu, an toàn điện, chống điện giật, bảo vệ quá tải và ngắn mạch, tương thích điện từ, truyền thông và các yêu cầu riêng đối với trụ sạc DC.
Các thông tin cơ bản cũng phải được thể hiện rõ trên thiết bị, gồm tên hoặc thông tin nhà sản xuất, kiểu loại, điện áp, dòng điện, công suất, cấp bảo vệ IP, nhiệt độ làm việc và năm sản xuất. Trụ sạc phải có giao diện và hướng dẫn lắp đặt, sử dụng bằng tiếng Việt.
Bên cạnh yêu cầu về kỹ thuật, thiết bị còn phải đáp ứng các quy định về chứng nhận, công bố hợp quy, gắn dấu hợp quy và kiểm tra chất lượng đối với hàng hóa nhập khẩu.
Việc chuẩn hóa từ khâu thiết kế, sản xuất đến lưu thông trên thị trường sẽ góp phần hạn chế sự khác biệt về chất lượng thiết bị, đồng thời tạo cơ sở để chủ đầu tư lựa chọn sản phẩm phù hợp với yêu cầu an toàn và vận hành lâu dài.
Quản lý trạm sạc theo toàn bộ vòng đời
Đối với trạm sạc, dự thảo QCVN không chỉ tập trung vào thiết bị mà mở rộng yêu cầu đối với toàn bộ hệ thống, từ mặt bằng, hạ tầng, cấp điện, đấu nối đến an toàn thiết bị và phòng cháy chữa cháy.
Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu đối với hệ thống đo lường tại trạm sạc. Thiết bị đo phải bảo đảm các yêu cầu về đo lường, đồng thời hiển thị rõ lượng điện năng sử dụng, đơn giá, phí dịch vụ, thời gian sạc và tổng số tiền phải thanh toán.
Hệ thống cũng phải có khả năng lưu trữ và truy xuất dữ liệu. Quy định này nhằm tăng tính minh bạch trong giao dịch, giúp người sử dụng kiểm soát chi phí, so sánh dịch vụ giữa các đơn vị cung cấp và hạn chế tranh chấp liên quan đến tính cước.
Đối với trạm sạc công cộng, dự thảo yêu cầu có hệ thống giám sát trạng thái, cảnh báo, điện áp và công suất. Dữ liệu đo lường và thanh toán phải được đồng bộ, sao lưu và bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ bị sửa đổi hoặc mất dữ liệu.
Các yêu cầu này cho thấy hạ tầng sạc đang được nhìn nhận không chỉ là một hệ thống cung cấp điện cho phương tiện mà còn là một nền tảng dịch vụ có kết nối số, dữ liệu và thanh toán điện tử.
Một nội dung khác được dự thảo quan tâm là các trạm sạc tích hợp điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) hoặc nguồn điện phân tán. Chủ đầu tư phải bảo đảm an toàn hệ thống, kiểm soát nguy cơ phát ngược điện và tuân thủ các quy định về đấu nối.
Theo dự thảo, các yêu cầu mới dự kiến áp dụng đối với trạm sạc đặt tại nơi công cộng, bãi đỗ xe tập trung và trạm dừng nghỉ. Đối với trạm sạc được lắp đặt bên trong công trình, ngoài các yêu cầu chung còn phải đáp ứng đầy đủ quy định liên quan đến xây dựng và phòng cháy chữa cháy.
Có thể bạn quan tâm
