Máy xúc gầu xoắn: Hướng cơ giới hóa mới cho các lò chợ có độ dốc lớn

Máy xúc gầu xoắn ML-01-0,12 được thử nghiệm ngoài mặt bằng
 

Công ty Than Nam Mẫu hiện đang khai thác than tại 11 lò chợ, trong đó có 9 lò chợ dây diều và 2 lò chợ ngang nghiêng. Trong số các lò chợ dây diều có 3 lò chợ độ dốc dưới 19 độ, rất khó có thể đưa máy móc vào sử dụng.

Với mục tiêu cơ giới hóa tối đa khâu xúc bốc tại các gương lò chợ, Công ty Than Nam Mẫu liên tục cải hoán thiết bị máy móc, phù hợp với các vị trí có điều kiện địa chất phức tạp. Từ năm 2020, Công ty đã cải tiến thành công máy xúc lật hông mini, dùng để xúc, vét than trong các gương lò có tiết diện nhỏ hẹp. Nhằm đưa cơ giới hóa vào các vị trí nhỏ và độ dốc lớn hơn, tháng 7/2021, các kỹ sư của Phòng Cơ điện Vận tải Công ty Phối hợp cùng các kỹ sư Công ty Cơ khí Ô tô Uông Bí tiếp tục cải tiến một số chi tiết trên máy xúc lật hông mini, thành một thiết bị mới có tên là máy xúc thủy lực gầu xoắn, mã hiệu ML 01-0,12. 

Máy được thiết kế bốc xúc theo nguyên lý trục xoắn, sử dụng động cơ thủy lực công suất lớn có độ ổn định cao. Hệ thống điều khiển máy gồm các nút bấm và cần thủy lực linh động. Than đá, sau khi nổ mìn sẽ được tải sang các thiết bị vận tải như máng cào, máng trượt thông qua rãnh xoắn trên tang quấn. Máy di chuyển bằng bánh xích, với ưu điểm có kích thước nhỏ gọn, dễ vận hành có thể di chuyển bốc xúc trên các lò chợ có độ dốc đến 15 độ. Bộ phận quan trọng nhất và được cải tiến nhiều nhất của máy là tang xoắn vét than có đường kính 760mm. Máy có thể tải than tối đa dưới nền lò do các rãnh xoắn tích hợp các răng khấu có thể cắt than trong quá trình hoạt động của gầu xoắn. Khác với cơ cấu xúc, lật ngang hông của máy xúc cũ, tang xoắn cải tiến cho phép máy xúc bớt đi hai khâu thao tác. Nhờ vậy, người thợ chỉ cần điều khiển máy tiến về phía trước, tang xoắn sẽ vét than và cuốn sang máng cào.

Để có thể làm việc trong điều kiện đường lò nhỏ hẹp và dốc, máy được giảm trọng lượng chỉ còn trên 1,3 tấn nhưng tốc độ di chuyển có thể lên tới 2km/h. Kích thước nhỏ và trọng lượng nhẹ, giúp máy không bị sa lầy trong điều kiện nền lò mềm yếu.

Máy xúc được đưa vào thử nghiệm tại lò chợ phân xưởng khai thác, đào lò 3

Sau thời gian vận hành thử nghiệm và hiệu chỉnh tại mô hình đường lò ngoài mặt bằng, đến nay, máy xúc thủy lực gầu xoắn đã đưa vào sử dụng tại lò chợ Phân xưởng Khai thác, đào lò 3, với sự giám sát, theo dõi chặt chẽ của Ban chỉ đạo Cơ giới hóa sản xuất Công ty.

Theo thợ lò vận hành máy xúc cho biết, máy thao tác rất dễ dàng, thuận tiện. Người vận hành chỉ cần điều khiển cho máy tiến về phía trước, tang xoắn sẽ vét sạch than trên nền và cuốn sang máng cào. Thời gian cho khâu xúc, bốc khi dùng máy xúc gầu xoắn giảm một nửa so với trước đây.

Hiện nay, Than Nam Mẫu đang áp dụng cơ giới hóa xúc than tại 5/11 lò chợ, chiếm gần 50%, trong đó, các gương lò chợ có độ dốc lớn hơn 10 độ đều áp dụng được máy xúc ML01-0,09 và máy ML01-0,12. Các lò chợ khi sử dụng máy xúc mang lại hiệu quả như giảm được nhân lực thợ vận tải, tăng được năng suất cho các dây chuyền từ vận tải đến thợ khấu từ 10-15%; tăng từ 15-30% sản lượng than; các gương lò đào đã tăng từ 5-8%/tháng mét lò.

Việc tiên phong nghiên cứu và đưa vào ứng dụng máy xúc gầu xoắn trong lò chợ đã mở ra một hướng cơ giới hóa mới cho các lò chợ có độ dốc lớn, đáp ứng kỳ vọng cơ giới hóa toàn bộ các khâu sản xuất của Than Nam Mẫu; đồng thời mang đến triển vọng nhân rộng cải tiến trong các đơn vị khai thác hầm lò của TKV.