Thông tin được đưa ra tại Hội thảo “Chuyển đổi số doanh nghiệp sản xuất: Mô hình nhà máy thông minh” diễn ra ngày 12/5 tại TP. Hồ Chí Minh, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam tổ chức.
Hội thảo thu hút đông đảo doanh nghiệp sản xuất, chuyên gia công nghệ trong và ngoài nước, cùng các hiệp hội ngành nghề tham gia thảo luận về xu hướng xây dựng nhà máy thông minh trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ.
Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam chia sẻ về nhà máy thông minh tại hội thảo. Ảnh: P.Q
Chuyển đổi số không còn là xu hướng thử nghiệm
Phát biểu tại hội thảo, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, cho rằng chuyển đổi số hiện nay không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp muốn nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Theo bà Quyên, TP. Hồ Chí Minh hiện đã hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với gần 30.000 doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông, chiếm khoảng 40% tổng số doanh nghiệp công nghệ của cả nước. Thành phố cũng đang triển khai nhiều chương trình thúc đẩy kinh tế số theo định hướng Nghị quyết 57, tập trung vào 9 nhóm công nghệ và 26 sản phẩm ưu tiên như AI, dữ liệu lớn, robot và hạ tầng số.
Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) hiện vẫn gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi số do hạn chế về tài chính, hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
“Doanh nghiệp nhỏ thường lo ngại chi phí đầu tư lớn, thiếu nhân sự công nghệ và không biết bắt đầu từ đâu. Vì vậy, việc xây dựng các mô hình chuyển đổi phù hợp, theo từng giai đoạn, là rất quan trọng”, bà Hồ Thị Quyên nhận định.
Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở việc đầu tư công nghệ, mà còn ở thay đổi tư duy quản trị. Nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì mô hình điều hành thủ công, dữ liệu phân tán và xử lý công việc dựa trên kinh nghiệm thay vì dữ liệu thời gian thực.
Nhà máy ít người nhưng năng suất cao
Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại hội thảo là nhận định của ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam, về khả năng “bình đẳng hóa” năng lực cạnh tranh nhờ chuyển đổi số.
Theo ông Nam, hiện nay nhiều nhà máy tại Việt Nam vẫn vận hành theo mô hình bảo trì thụ động, tức chỉ sửa chữa thiết bị khi xảy ra sự cố. Điều này khiến chi phí vận hành tăng cao, máy móc ngừng hoạt động ngoài kế hoạch và ảnh hưởng lớn tới năng suất.
Ông cho rằng, nếu doanh nghiệp biết xác định đúng “điểm nghẽn” trong vận hành và áp dụng công nghệ phù hợp, hiệu quả sản xuất có thể thay đổi rất lớn.
“Một nhà máy với khoảng 200 công nhân hoàn toàn có thể đạt năng suất và chất lượng tương đương nhà máy quy mô 2.000 lao động nếu được vận hành trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu thời gian thực và tự động hóa”, ông Nam nhấn mạnh.
Theo ông, đây là cơ hội đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp SMEs của Việt Nam, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong ngành sản xuất nhưng thường bị hạn chế về nguồn lực.
Thay vì đầu tư dàn trải, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những bài toán cụ thể như quản lý kho, bảo trì máy móc, quản lý năng lượng hoặc số hóa dữ liệu sản xuất. Khi hiệu quả được chứng minh, doanh nghiệp sẽ tiếp tục mở rộng quy mô chuyển đổi.
AI và dữ liệu thời gian thực thay đổi cách vận hành nhà máy
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia công nghệ đã giới thiệu các giải pháp ứng dụng AI, robot và dữ liệu lớn trong quản trị sản xuất hiện đại.
Ông Trương Văn Hải, chuyên gia chuyển đổi số tại Luvina Software, cho biết hiện có tới 58% doanh nghiệp vẫn đang áp dụng mô hình bảo trì phản ứng (Reactive Maintenance), tức chỉ sửa chữa khi thiết bị hỏng hóc.
Theo ông Hải, đây là mô hình khiến doanh nghiệp tốn kém chi phí và dễ phát sinh rủi ro gián đoạn sản xuất. Trong khi đó, mô hình bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance) sử dụng dữ liệu cảm biến và AI có thể giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường của máy móc trước khi xảy ra sự cố.
“Việc tích hợp dữ liệu từ các cảm biến OT với hệ thống công nghệ thông tin sẽ trở thành chìa khóa giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị sản xuất trong tương lai”, ông Hải nhận định.
Ở góc độ giải pháp công nghệ toàn cầu, ông Khương Anh Dũng, Phó Giám đốc Bosch Global Software Technologies, đã giới thiệu mô hình nhà máy thông minh dựa trên nền tảng phân tích dữ liệu.
Theo ông Dũng, thực tế triển khai cho thấy chuyển đổi số giúp doanh nghiệp giảm khoảng 25% chi phí bảo trì, tăng năng suất từ 5-10% và nâng khả năng sẵn sàng của máy móc thêm 15%.
Trong lĩnh vực kho vận, việc ứng dụng dữ liệu thời gian thực còn giúp tăng khoảng 25% khả năng hiển thị tồn kho và giảm 5% chi phí lưu kho.
Nhà máy chế biến sâu của Tập đoàn Nguyên liệu Á Châu được ứng dụng công nghệ và trang thiết bị tiên tiến, hiện đại. Ảnh: L.T
Robot AI định hình nhà máy tương lai
Một xu hướng nổi bật khác được đề cập tại hội thảo là sự phát triển mạnh của robot công nghiệp ứng dụng AI và thị giác máy tính.
Ông Phùng Tú Minh, chuyên gia kỹ thuật cấp cao của ABB Robotics Việt Nam, cho biết các phần mềm AI hiện nay đã giúp robot gắp vật thể đạt độ chính xác trên 99,5%, trong khi robot tháo dỡ pallet hàng hóa đạt độ tin cậy hơn 99%.
Đặc biệt, công nghệ điều hướng VSLAM kết hợp AI dành cho robot tự hành (AMR) hiện chỉ có sai số khoảng ±5 mm, ngay cả trong môi trường nhà xưởng thiếu sáng hoặc sàn trơn trượt.
Theo ông Minh, điều này mở ra khả năng tự động hóa sâu hơn trong các khâu logistics nội bộ, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công và tối ưu vận hành kho bãi.
Cùng với robot, công nghệ “Bản sao số” (Digital Twin) cũng đang được xem là xu hướng quan trọng của nhà máy thông minh.
Ông Nguyễn Thành Luân, Giám đốc Trung tâm tư vấn chuyển đổi số ITG DX, cho rằng doanh nghiệp có thể sử dụng Digital Twin để mô phỏng hoạt động thiết bị theo thời gian thực, từ đó giám sát các thông số như nhiệt độ, độ rung, dòng điện nhằm dự báo nguy cơ hỏng hóc.
Theo ông Luân, việc áp dụng chuẩn kiến trúc ISA-95 sẽ giúp liên kết dữ liệu xuyên suốt từ tầng thiết bị tới cấp quản trị chiến lược, tạo nền tảng cho mô hình sản xuất thông minh toàn diện.
Các chuyên gia nhận định, chuyển đổi số đang tạo ra cơ hội lớn để doanh nghiệp sản xuất Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Không chỉ giúp tối ưu chi phí và năng suất, mô hình nhà máy thông minh còn giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng phản ứng trước biến động thị trường, giảm phụ thuộc vào lao động phổ thông và cải thiện chất lượng sản phẩm.
Có thể bạn quan tâm
