Nhân lực ngành cơ khí “hot” nhưng cung vẫn chưa đủ cầu

Khó tuyển sinh

Kinh tế xã hội ngày càng phát triển, nhất là việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, thiết bị máy móc,... khiến nhu cầu về lao động trong ngành cơ khí rất lớn. Song, thực tế đa số các trường đại học, cao đẳng đều "than" khó tuyển sinh các ngành đào tạo về cơ khí.

Nhóm ngành cơ khí có vẻ đang bị “lép vế” trong lựa chọn nghề nghiệp của thí sinh. Các trường đại học, cao đẳng hay trung cấp chuyên nghiệp, chuyên ngành công nghệ cơ khí, cơ khí động lực, chế tạo máy đều khó thu hút người học dù đã hạ điểm chuẩn.

Theo Phó hiệu trưởng Trường CĐ Giao thông vận tải Trung ương III - ông Vũ Mạnh Hùng cho biết, một trong những ngành học khó tuyển sinh nhất của trường là ngành hàn. Trong nhiều năm qua, ngành này không có người học. Trường vẫn cố gắng duy trì và tuyển hằng năm nhưng không mở được lớp nào. Rất nhiều doanh nghiệp đến trường đặt hàng nhưng không có để đáp ứng.

Tương tự, tại Trường CĐ nghề Vĩnh Phúc, thạc sĩ Phan Thị Hằng, Trưởng phòng Đào tạo chia sẻ, rất nhiều doanh nghiệp tới trường đặt hàng đào tạo sinh viên ngành hàn nhưng trường không tuyển sinh được. Nhà trường chỉ cố gắng duy trì nghề này ở bậc Trung cấp với rất ít người học, còn bậc Cao đẳng không có lớp. Doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cho người làm nghề hàn cao hơn nghề khác 4 - 5 triệu đồng nhưng vẫn rất khan hiếm người đăng ký học.

Cùng tình trạng, Trường CĐ Xây dựng và Cơ điện Bắc Ninh nằm gần khu công nghiệp nên thường xuyên được doanh nghiệp tới đặt hàng đào tạo một số ngành kỹ thuật, trong đó có ngành hàn, nhưng năm qua chỉ có 2 thí sinh đăng ký.

Trường CĐ Công nghiệp Hà Nội cũng gần như không tuyển được người học ngành hàn và điện tử dân dụng, cắt gọt kim loại mấy năm nay. Số lượng học sinh đăng ký theo học giảm đi rõ rệt, từ chỗ có 3 lớp ngành hàn và cắt gọt kim loại năm 2017 thì đến năm 2019 còn 2 lớp và năm 2022 chỉ còn 1 lớp.

Nhu cầu tuyển dụng lao động nhóm ngành cơ khí luôn ở mức cao.

Nhu cầu tuyển dụng cao

Tuy nhiên, có một thực tế là trong khi các trường đào tạo rất khó tuyển sinh, không thể tuyển sinh được, nhưng nhu cầu tuyển dụng lao động nhóm ngành cơ khí vẫn luôn ở mức cao. Mỗi năm các doanh nghiệp tuyển dụng hàng trăm kỹ sư, công nhân. Các doanh nghiệp sẵn sàng kết hợp cùng nhà trường trong đào tạo, nhận thực tập có trả lương và tuyển dụng sinh viên ngay khi tốt nghiệp. Dù vậy, số lượng sinh viên đào tạo hiện không đủ để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Tấn Quang, Giám đốc Công ty Thép Việt, cho hay nhiều doanh nghiệp cần tuyển dụng nhân lực ngành cơ khí nhưng các trường nghề có đào tạo ngành này đầu ra rất ít, do không có người học, khiến doanh nghiệp vô cùng khó khăn. Để có nhân lực làm việc, doanh nghiệp phải tuyển sinh viên tốt nghiệp các ngành khác và đào tạo tại cơ sở của mình, sau đó các trung tâm sẽ kiểm tra tay nghề và cấp chứng chỉ. Doanh nghiệp phải chấp nhận tốn thêm thời gian và chi phí, nhưng không còn cách nào khác.

Theo nhận định của các chuyên gia, nhóm ngành đào tạo về cơ khí hiện chưa được nhiều người quan tâm và lựa chọn là bởi người học sợ phải đi làm các công việc nặng nhọc, độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe. Thêm nữa, thu nhập của người lao động trong lĩnh vực cơ khí hiện nay không quá cao so với mặt bằng chung.

Song cũng có ý kiến cho rằng, do thí sinh chưa nắm được thông tin hoặc hiểu chưa đúng. Ngày nay, các thiết bị công nghệ đã giúp cho người lao động nhóm ngành cơ khí: Hàn, cắt gọt kim loại, nguội, sửa chữa máy công cụ, chế tạo thiết bị cơ khí… đỡ cực hơn trước rất nhiều. Dù rằng, so với các ngành khác thì vẫn có phần vất vả, nên mức lương doanh nghiệp trả cho lao động nhóm ngành này cao hơn các ngành nghề khác khoảng 20%. Ngoài lương, người lao động còn được nhận thêm các khoản trợ cấp, do đó thu nhập sinh viên mới tốt nghiệp bậc Cao đẳng sau vài tháng có thể lên tới 15 - 18 triệu đồng/tháng.

Hơn nữa, sinh viên theo học nghề cơ khí còn được giảm 70% học phí theo Nghị định 81/2021/NĐ-CP quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo. Khi tốt nghiệp, người làm các nghề này cũng được nghỉ hằng năm 40 ngày đồng thời được hưởng chế độ phụ cấp và bồi dưỡng bằng hiện vật theo quy định.