Quảng Ninh hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của khu vực phía Bắc. Riêng ngành Than đã tạo ra nhu cầu khổng lồ về thiết bị cơ khí phục vụ khai thác, vận chuyển và chế biến khoáng sản. Các hệ thống băng tải công suất lớn, máy nghiền, kết cấu thép chịu lực, thiết bị cơ giới hóa trong hầm lò hay máy móc sửa chữa chuyên dụng đều cần đến năng lực chế tạo cơ khí trong nước.
Song song với đó, hệ thống cảng biển phát triển mạnh cũng kéo theo nhu cầu lớn về cơ khí phục vụ logistics và vận tải biển. Các doanh nghiệp cơ khí tại Quảng Ninh đang tham gia sản xuất khung gầm, kết cấu thép, thiết bị nâng hạ, cầu cảng và nhiều hạng mục phục vụ xếp dỡ hàng hóa. Đây là lợi thế đặc biệt mà không phải địa phương nào cũng có được.
Nhiều doanh nghiệp cơ khí đã hiện đại hoá sản xuất bằng việc sử dụng ngày càng nhiều hơn rô bốt trong các công đoạn.
Trong khoảng 5 năm gần đây, Quảng Ninh liên tục đẩy mạnh quy hoạch phát triển công nghiệp, mở rộng các khu và cụm công nghiệp, đồng thời chú trọng đầu tư hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất cơ khí. Đây được xem là bước chuẩn bị cần thiết để hình thành một ngành cơ khí hiện đại, có khả năng tích hợp công nghệ cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp.
Đặc biệt, môi trường đầu tư ổn định cùng định hướng thu hút công nghệ sạch đã giúp địa phương tạo được sức hấp dẫn đối với nhiều doanh nghiệp sản xuất công nghiệp và cơ khí chế tạo.
Một trong những minh chứng tiêu biểu cho khả năng phát triển của ngành cơ khí Quảng Ninh là Công ty CP Cơ khí Hòn Gai - Vinacomin.
Từ một nhà máy truyền thống có lịch sử hơn 100 năm, doanh nghiệp đã từng bước chuyển đổi mô hình quản trị, nâng cao năng suất lao động và chủ động đổi mới công nghệ. Không chỉ duy trì hoạt động sửa chữa, chế tạo thiết bị cho ngành Than, doanh nghiệp còn định hướng mở rộng sang các sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao hơn.
Trong thời gian tới, doanh nghiệp dự kiến tiếp tục áp dụng mô hình quản lý mở nhằm tăng tính chủ động và sáng tạo cho đội ngũ lao động quản lý. Đồng thời, công ty sẽ duy trì các dòng sản phẩm cơ khí hiện có, nghiên cứu thêm các sản phẩm trong nước đang phải nhập khẩu để tiến hành chế tạo thử nghiệm và thương mại hóa.
Việc liên kết với các đơn vị cơ khí trong nước để đa dạng hóa sản phẩm, cũng như tìm kiếm đối tác nước ngoài nhằm sản xuất thiết bị kỹ thuật cao, được xem là hướng đi quan trọng giúp doanh nghiệp nâng giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghiệp.
Câu chuyện của doanh nghiệp này cho thấy nếu được đầu tư bài bản và có chiến lược phù hợp, ngành cơ khí Quảng Ninh hoàn toàn có thể chuyển từ gia công đơn giản sang chế tạo thiết bị công nghiệp có giá trị cao.
Để thúc đẩy phát triển công nghiệp nói chung và ngành cơ khí nói riêng, Quảng Ninh đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đáng chú ý.
Theo Nghị quyết 05/2026/NQ-HĐND, các hộ kinh doanh, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa khi di dời hoặc đầu tư mới vào cụm công nghiệp sẽ được hỗ trợ 30% chi phí xây dựng nhà xưởng, với mức tối đa lên tới 550 triệu đồng mỗi cơ sở.
Ngoài ra, các đơn vị này còn được hỗ trợ 100% chi phí thuê hạ tầng trong thời gian 5 năm, tối đa 300 triệu đồng. Đây là chính sách có ý nghĩa lớn trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn về vốn đầu tư ban đầu.
Quảng Ninh dự kiến dành khoảng 65-100 tỷ đồng ngân sách mỗi năm để triển khai chương trình hỗ trợ này. Mục tiêu là thúc đẩy sản xuất tập trung, nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng và hình thành hệ sinh thái công nghiệp liên kết.
Hiện toàn tỉnh đã thành lập và mở rộng 16 cụm công nghiệp với tổng diện tích hơn 853 ha. Trong đó, 7 cụm công nghiệp đã hoàn thiện hạ tầng và đi vào hoạt động, còn 9 cụm công nghiệp tiếp tục được đầu tư xây dựng.
Theo quy hoạch phát triển dài hạn, Quảng Ninh đặt mục tiêu nâng số lượng cụm công nghiệp lên 36 vào năm 2030 và 45 vào năm 2050. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thu hút doanh nghiệp cơ khí, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất phụ trợ phát triển mạnh hơn trong tương lai.
Cùng với các chính sách hỗ trợ về đất đai, thuế và tín dụng xanh cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ, Quảng Ninh đang đứng trước cơ hội lớn để hình thành ngành cơ khí có thương hiệu riêng.
Nếu tận dụng tốt lợi thế vị trí địa lý, hệ sinh thái công nghiệp và nhu cầu thị trường nội vùng, ngành cơ khí địa phương hoàn toàn có thể đóng góp từ 10-15% giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh trong vòng 10 năm tới.
Theo nhiều chuyên gia, để ngành cơ khí phát triển bền vững, Quảng Ninh cần xây dựng các trung tâm đào tạo kỹ thuật cơ khí liên kết với trường cao đẳng và đại học kỹ thuật nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về tự động hóa, điện công nghiệp và lập trình robot.
Đồng thời, địa phương cần khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, đẩy mạnh số hóa quy trình sản xuất, đầu tư dây chuyền tự động và nâng cao năng lực nghiên cứu phát triển sản phẩm. Việc hoàn thiện hạ tầng logistics, điện công nghiệp, giao thông kết nối khu công nghiệp cũng sẽ góp phần giảm chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp cơ khí.
Có thể bạn quan tâm
