Mở không gian phát triển mới
Theo Kết luận ngày 28/9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp, Bộ Chính trị xác định đây là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới và không gian chủ quyền đặc biệt. Việc quản trị, khai thác và bảo vệ không gian này vì vậy cần được triển khai đồng bộ, gắn với yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ, hạ tầng và dữ liệu.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý là đến năm 2030, Việt Nam đưa vào vận hành ba khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia về UAV. Cùng với đó, tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực phục vụ sản xuất được đặt mục tiêu đạt trên 30-40% vào năm 2030 và trên 85% vào năm 2045.
Đến năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp được định hướng trở thành một ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và là một trong những động lực tăng trưởng mới, đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia.
Thiết bị bay không người lái (UAV/drone) kết hợp cùng hạ tầng 5G và internet vệ tinh đang mở ra cơ hội kinh tế hàng tỉ USD - Ảnh: Đức Thiện
Làm chủ công nghệ lõi, phát triển hệ sinh thái UAV
Để hiện thực hóa mục tiêu, Việt Nam sẽ từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi như quản lý không lưu tầm thấp, chế tạo và điều khiển phương tiện bay, xử lý dữ liệu bay tự động, công nghệ kết nối và định vị, vật liệu, an toàn và an ninh.
Hạ tầng phục vụ quản trị và khai thác không gian tầm thấp được ưu tiên đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại, dùng chung và có khả năng tích hợp, liên thông với hệ thống quản lý vùng trời, điều hành bay quân sự, dân dụng và các hệ thống quản lý chuyên ngành.
Kết luận cũng định hướng hình thành các khu phức hợp công nghệ, cụm công nghiệp sản xuất và khu thử nghiệm bay UAV cấp quốc gia. Doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ UAV phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu sẽ được hỗ trợ về thuế, tín dụng, đất đai.
Nhà nước giữ vai trò định hướng và dẫn dắt thị trường trong giai đoạn đầu thông qua đặt hàng, thí điểm và ứng dụng trong khu vực công. Trong khi đó, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học được khuyến khích tham gia xuyên suốt chuỗi từ nghiên cứu, phát triển đến sản xuất và thương mại hóa.
Quản trị không gian tầm thấp bằng dữ liệu
Một yêu cầu quan trọng là xây dựng mô hình quản trị quốc gia theo hướng thống nhất, hiện đại, dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Hoạt động bay sẽ được quản lý theo khu vực, độ cao, loại hình và mức độ rủi ro, bao quát từ đăng ký, định danh, cấp phép đến điều hành, giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Hệ thống pháp luật cũng sẽ được hoàn thiện, đồng thời nghiên cứu tích hợp các yêu cầu về không gian tầm thấp vào quy hoạch quốc gia và quy hoạch đô thị. Các khu vực bay thử nghiệm, khu vực hạn chế và khu vực cấm bay cần được xác định rõ.
Trong năm 2027, Việt Nam dự kiến xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hạ tầng, thiết bị và công nghệ quản lý theo hướng phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời nâng cao năng lực thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận và đánh giá sự phù hợp.
Đối với các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) sẽ được nghiên cứu áp dụng với phạm vi, thời hạn, tiêu chí đánh giá và cơ chế giám sát cụ thể.
Từ thử nghiệm đến thị trường
UAV được định hướng ứng dụng rộng rãi trong logistics, nông nghiệp, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, giám sát hạ tầng, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, cấp cứu y tế và phát triển đô thị thông minh.
Để có cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng chính sách, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với tỉnh Điện Biên, Bộ Quốc phòng và một số doanh nghiệp triển khai đề án thử nghiệm có kiểm soát về phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Theo kế hoạch, khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm sẽ được thực hiện tại Điện Biên. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở tham chiếu để tiếp tục hoàn thiện chính sách quốc gia cho lĩnh vực này.
Song song với công nghệ và hạ tầng, nguồn nhân lực cũng được xác định là yếu tố then chốt. Các trường đại học được khuyến khích xây dựng chương trình đào tạo về UAV, kinh tế không gian tầm thấp và những ngành nghề mới, gắn với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động.
Với cách tiếp cận từ hoàn thiện thể chế, xây dựng hạ tầng, làm chủ công nghệ đến thử nghiệm và thương mại hóa, Việt Nam đang từng bước chuyển từ quản lý phương tiện bay sang quản trị, khai thác và bảo vệ một không gian phát triển mới. Đây được xem là nền tảng để hình thành hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp có khả năng đóng góp vào các động lực tăng trưởng mới trong những thập niên tới.
Có thể bạn quan tâm
