Thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ để giữ chân doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp CNHT cần quan tâm hơn nữa đến việc ứng dụng khoa học - công nghệ

Xu thế chuyển dịch của chuỗi giá trị toàn cầu

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có lợi thế về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nhờ vào nhiều yếu tố, như: Vị trí địa lý thuận lợi, chính trị ổn định, tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao trong nhiều năm liền, dân số đông, thị trường tiêu thụ rộng lớn... Theo nhận định của Ngân hàng Thế giới thông qua số liệu về vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp FDI tin tưởng Việt Nam vẫn là thị trường đầu tư có nhiều điểm hấp dẫn. Nguyên nhân là vì, Việt Nam có nền chính trị, môi trường kinh tế ổn định, các chính sách thu hút FDI ngày càng được cải thiện, nguồn nhân công giá rẻ và trình độ ngày càng được nâng cao, cơ sở hạ tầng được chú trọng phát triển và các thủ tục hành chính cũng dần được cải cách theo hướng đơn giản hóa.

Việc Việt Nam tham gia các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP cũng giúp các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam nhập khẩu linh kiện với giá rẻ hơn, khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu cũng tốt hơn.

Tuy nhiên, xu thế ngày nay, TNCs, MNCs sẽ chú trọng đầu tư sản xuất vào những khu vực mà tại đó họ có thể tận dụng được một ngành công nghiệp hỗ trợ tốt, đáp ứng được nhu cầu cung ứng linh kiện, chi tiết sản phẩm phục vụ cho dây chuyền sản xuất, chuỗi giá trị sản phẩm, bởi tỷ lệ của chi phí về công nghiệp hỗ trợ cao hơn nhiều so với chi phí lao động.

Việc đánh giá tác động ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 đến các ngành sản xuất trong nước đã cho thấy rõ một trong những điểm yếu lớn nhất của kinh tế Việt Nam là nội lực của ngành sản xuất hạn chế, phụ thuộc lớn vào các chuỗi cung ứng từ nước ngoài. Phần lớn doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có quy mô nhỏ, trong khi chưa được hỗ trợ nhiều về nguồn lực sẽ khiến họ mất đi cơ hội "thay da đổi thịt" khi "sóng" FDI vào Việt Nam. Nhân công giá rẻ là một trong những lợi thế cạnh tranh của Việt Nam đối với các quốc gia trong khu vực trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nhân tố lao động giá rẻ ngày nay không còn nhiều sức hấp dẫn trong thu hút đầu tư, phát triển bền vững. Nếu chỉ phát triển các ngành công nghiệp lắp ráp trong bối cảnh chi phí nhân công đang tăng dần với tốc độ tăng nhanh hơn năng suất lao động, các Tập đoàn công nghiệp đa quốc gia sẽ sớm rời bỏ Việt Nam.

Thực tế, nhiều nhà đầu tư trong các ngành sản xuất đã lựa chọn Thái Lan hoặc Indonesia vì hệ thống cung ứng nội địa của Việt Nam kém cạnh tranh hơn nhiều so với các quốc gia này.

Do đó, nếu không có các chính sách thiết thực, đủ mạnh và kịp thời để thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ, Việt Nam cũng sẽ có nguy cơ bỏ lỡ các dòng vốn đầu tư lớn trong xu thế chuyển dịch của chuỗi giá trị toàn cầu cũng như đổi mới mô hình phát triển công nghiệp.

Duy trì hoạt động sản xuất của doanh nghiệp

FDI là nguồn vốn rất quan trọng của nền kinh tế, là động lực góp phần thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng và phát triển. Tìm các biện pháp để đẩy mạnh thu hút FDI là đòi hỏi cấp bách trong điều kiện các chuỗi cung ứng toàn cầu đang có những chuyển động tái cấu trúc và phát triển trong điều kiện phục hồi của nền kinh tế thế giới.

Với xu hướng chuyển dịch trên toàn cầu do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, các doanh nghiệp của Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Song điều đó cũng khiến nhiều doanh nghiệp FDI phải chuyển đơn hàng sang nước khác để bù đắp sự thiếu hụt linh kiện. Chính vì vậy, việc tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng nội lực ngành sản xuất sẽ góp phần thu hút và giữ chân dòng vốn FDI. Việc hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam kết nối vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh là rất cần thiết.

Ông Ngô Khải Hoàn, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho rằng, duy trì được hoạt động sản xuất của doanh nghiệp chính là giải pháp giúp người dân địa phương có việc làm và thu nhập ổn định, nhờ đó địa phương cũng giảm được gánh nặng về an sinh xã hội.

Để duy trì hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục triển khai khẩn trương, quyết liệt các chỉ đạo của Chính phủ về việc thực hiện “mục tiêu kép” vừa phòng chống dịch bệnh, vừa ổn định và phát triển kinh tế, sớm khống chế được tình hình dịch bệnh để từng bước đưa nền kinh tế hoạt động trở lại, đồng thời, bảo đảm duy trì các điều kiện để vận hành sản xuất và chuẩn bị cho việc phục hồi sản xuất trở lại sau dịch bệnh. Trong đó, việc hàng đầu là phải đảm bảo lưu thông, luân chuyển hàng hóa, lao động nhằm phục vụ các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Bộ sẽ hướng dẫn các địa phương xây dựng phương án bố trí sản xuất bảo đảm an toàn phòng dịch và kế hoạch sản xuất kinh doanh theo từng cấp độ trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 tiếp tục diễn biến phức tạp, có các giải pháp cụ thể để tái khởi động lại ngay hoạt động của các nhà máy, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí an toàn. Cùng với đó là, triển khai hiệu quả các chính sách, giải pháp tháo gỡ khó khăn về tài chính, tín dụng, an sinh xã hội cho doanh nghiệp và người lao động trong các ngành công nghiệp để bảo đảm dòng tài chính cho doanh nghiệp cũng như nguồn cung lao động phục vụ cho phương án phục hồi sản xuất sau dịch bệnh. Tăng cường kiểm tra, giám sát và có biện pháp mạnh mẽ để chống đầu cơ, găm hàng, tích trữ, lũng đoạn thị trường hàng nguyên vật liệu phục vụ sản xuất trong nước nhằm ổn định thị trường, hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp. Khẩn trương hoàn thiện hệ thống chính sách về phát triển công nghiệp, trong đó tập trung vào các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ... để tạo cơ chế thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp. Thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại, phát triển thị trường trong nước, thương mại điện tử, kết nối giữa nhà sản xuất và các nhà phân phối, tiêu thụ, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến xuất khẩu để duy trì và mở rộng thị trường cho các ngành sản xuất, tận dụng tối đa cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đặc biệt là EVFTA, CPTPP, RCEP mang lại.