Hội thảo thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử, nhà văn hoá và hậu duệ dòng họ Hà.
Sự kiện không chỉ góp phần làm rõ thân thế, sự nghiệp của một danh thần, danh Nho thời Lê sơ mà còn khẳng định giá trị bền vững của truyền thống hiếu học, khoa bảng dòng họ Hà trên quê hương Hà Tĩnh.
Từ người con đất Hà Tĩnh đến Tế tửu Quốc Tử Giám
Hội thảo diễn ra với các nội dung chính gồm lễ dâng hương, hội thảo khoa học, lễ vinh danh do Hội đồng Họ Hà Việt Nam tổ chức và chụp ảnh lưu niệm. Việc lựa chọn Văn Miếu – Quốc Tử Giám làm địa điểm tổ chức mang ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là biểu tượng tiêu biểu của truyền thống giáo dục, khoa bảng và tinh thần tôn trọng tri thức của dân tộc Việt Nam.
Hà Tĩnh từ lâu được biết đến là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, hiếu học, nơi sản sinh nhiều danh nhân, trí thức có đóng góp cho quê hương và đất nước. Trong dòng chảy ấy, Hoàng giáp Hà Công Trình là một trong những nhân vật tiêu biểu, để lại dấu ấn trong lịch sử triều Lê sơ và trở thành niềm tự hào của dòng họ Hà.
Hà Công Trình sinh năm 1434 tại làng Đông Rạng, xã Đông Tỉnh, huyện Thiên Lộc, tỉnh Nghệ An xưa, nay thuộc xã Tùng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh trưởng trên vùng đất có truyền thống văn hóa và học hành, ông sớm theo đuổi con đường khoa bảng.
Năm 1466, dưới triều vua Lê Thánh Tông, Hà Công Trình thi đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ, tức Hoàng giáp. Từ đây, ông bước vào con đường quan trường và từng bước được triều đình trọng dụng.
Trong quá trình làm quan, Hà Công Trình đảm nhiệm nhiều trọng trách, từng giữ chức Thượng thư các bộ Binh, Hình và Công. Ông cũng được giao nhiệm vụ Nhập thị Kinh Diên, tham gia giảng giải kinh sách cho nhà vua. Những trọng trách này cho thấy vị thế của Hà Công Trình không chỉ ở năng lực quản lý mà còn ở học vấn và uy tín của một nhà Nho đương thời.
Đặc biệt, ông được giao kiêm chức Tế tửu Quốc Tử Giám, vị trí đứng đầu cơ sở giáo dục cao nhất của quốc gia thời bấy giờ. Tế tửu không đơn thuần là chức vụ quản lý mà còn gắn với trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, giữ gìn nền học vấn và các chuẩn mực giáo dục của đất nước.
Quốc Tử Giám được thành lập từ năm 1076, là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam. Qua nhiều thế kỷ, nơi đây trở thành biểu tượng của nền giáo dục, khoa cử và truyền thống trọng dụng hiền tài. Vì vậy, việc một người con của Hà Tĩnh được giao trọng trách Tế tửu Quốc Tử Giám là dấu mốc có ý nghĩa không chỉ đối với cá nhân Hà Công Trình mà còn đối với quê hương và dòng họ.
Ông Hà Quang Dự, nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Thể dục Thể thao, Chủ tịch Hội đồng Họ Hà Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.
Làm rõ một truyền thống khoa bảng
Theo các tư liệu được giới thiệu tại hội thảo, Hà Công Trình được nhìn nhận là một danh thần, danh Nho tiêu biểu của triều Lê sơ. Cuộc đời hơn 70 năm của ông gắn với sự nghiệp làm quan, giáo dục và cống hiến cho đất nước. Tên tuổi của ông được lưu lại trong sử sách và trên hệ thống văn bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, trở thành một phần trong lịch sử khoa bảng Việt Nam.
Tuy nhiên, hội thảo không chỉ tập trung nghiên cứu một nhân vật lịch sử. Một mục tiêu quan trọng là từ trường hợp Hà Công Trình làm rõ hơn truyền thống hiếu học, khoa bảng của dòng họ Hà tại Hà Tĩnh, cũng như những đóng góp của các thế hệ người họ Hà đối với đời sống chính trị, văn hóa và giáo dục đất nước.
Trong lịch sử, dòng họ Hà có nhiều nhân vật gắn với Quốc Tử Giám và nền khoa bảng. Bên cạnh Hà Công Trình còn có Hà Tông Mục, Hà Tông Huân và Hà Tông Trụ, tức Hà Đăng Thực. Ở những thời kỳ khác nhau, các nhân vật này đều có những đóng góp nhất định cho đất nước, qua đó góp phần tạo nên một truyền thống đáng chú ý về học vấn và trách nhiệm xã hội của dòng họ.
Ban tổ chức cho biết hội thảo đã nhận được 25 bài tham luận của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại biểu và hậu duệ dòng họ Hà. Nội dung các tham luận tập trung vào quê hương, dòng họ, thân thế và sự nghiệp của Hà Công Trình; những nhân vật khoa bảng tiêu biểu của dòng họ Hà; truyền thống hiếu học qua các thế hệ và việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản liên quan.
Các nghiên cứu cũng hướng tới việc làm rõ bối cảnh lịch sử, văn hóa và xã hội đã góp phần hình thành nhân cách, tài năng của Hà Công Trình. Qua đó, không chỉ bổ sung tư liệu về một danh nhân mà còn góp phần phác họa rõ hơn diện mạo văn hóa, giáo dục và truyền thống khoa bảng của vùng đất Hà Tĩnh trong lịch sử dân tộc.
Chủ tịch Hội đồng Họ Hà Việt Nam - ông Hà Quang Dự tặng Bằng khen các cháu có thành tích học tập tốt.
Hiếu học gắn với trách nhiệm cống hiến
Một giá trị nổi bật được đặt ra qua các tham luận là quan niệm về việc học của các thế hệ tiền nhân. Học vấn không chỉ nhằm đạt được công danh mà còn là quá trình tu dưỡng nhân cách, mở mang tri thức và chuẩn bị năng lực để phụng sự đất nước.
Nhìn từ Hà Công Trình và những nhân vật khoa bảng của dòng họ Hà, truyền thống ấy được thể hiện qua sự kết hợp giữa học vấn và hành động. Những người đỗ đạt không dừng lại ở thành công cá nhân mà tiếp tục tham gia quản lý đất nước, giáo dục, đóng góp cho cộng đồng.
Chính sự tiếp nối đó làm nên sức sống của truyền thống hiếu học. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, tinh thần coi trọng tri thức trở thành một giá trị văn hóa được gìn giữ trong gia đình, dòng họ và cộng đồng.
Trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu và tôn vinh những nhân vật như Hà Công Trình vì thế không chỉ mang ý nghĩa tìm về cội nguồn. Đây còn là hoạt động giáo dục truyền thống, góp phần khơi dậy trong thế hệ trẻ ý thức học tập, tinh thần vượt khó, trách nhiệm với quê hương và đất nước.
Các đại biểu chụp hình lưu niệm.
Có thể bạn quan tâm
