Việt Nam trở thành Đối tác chiến lược toàn diện đầu tiên của EU trong ASEAN

Sự kiện diễn ra nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, không chỉ mở ra một chương mới trong quan hệ Việt Nam – EU mà còn khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế. Đặc biệt, Việt Nam trở thành đối tác chiến lược toàn diện đầu tiên của EU trong khu vực ASEAN, một dấu ấn có ý nghĩa chiến lược cả về song phương, khu vực và toàn cầu.

Chủ tịch nước Lương Cường hội đàm cùng Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa sáng 29-1 - Ảnh: Hải Nguyễn

Cột mốc lịch sử sau 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1990, Việt Nam và EU đã từng bước xây dựng nền tảng hợp tác vững chắc, toàn diện và ngày càng thực chất. Trải qua 35 năm, quan hệ hai bên không ngừng được mở rộng cả về chiều sâu lẫn chiều rộng, từ chính trị – ngoại giao, kinh tế – thương mại, đầu tư cho tới quốc phòng – an ninh, khoa học – công nghệ, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện là kết quả tất yếu của một quá trình tích lũy lòng tin chính trị, sự tương đồng về lợi ích và tầm nhìn phát triển dài hạn.

Phát biểu tại hội đàm, Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định chuyến thăm của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã mở ra một chương mới trong quan hệ Việt Nam – EU. Chủ tịch nước đánh giá cao vai trò và vị thế của EU như một trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học – công nghệ và văn hóa hàng đầu thế giới; đồng thời khẳng định Việt Nam luôn coi EU là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu trong chính sách đối ngoại, mong muốn phát triển sâu rộng, toàn diện và bền vững quan hệ với EU cũng như các quốc gia thành viên.

Thông tin tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu về những kết quả quan trọng của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Lương Cường nhấn mạnh hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước: đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Việt Nam đang quyết tâm xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam sẵn sàng cùng EU tiếp tục đồng hành trong kỷ nguyên phát triển mới, coi EU là đối tác chiến lược quan trọng trong quá trình hiện đại hóa đất nước, hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu và thúc đẩy phát triển bền vững. Đây cũng là những lĩnh vực mà EU có nhiều thế mạnh và kinh nghiệm, tạo dư địa hợp tác to lớn cho hai bên trong thời gian tới.

Sáu định hướng trọng tâm triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện

Trên cơ sở Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ, Chủ tịch nước Lương Cường đề nghị hai bên phối hợp chặt chẽ triển khai nội hàm Đối tác chiến lược toàn diện với sáu định hướng trọng tâm. Trước hết là tăng cường tin cậy chính trị thông qua trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao và các cấp, đồng thời triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có, mở rộng các cơ chế hợp tác mới phù hợp với tầm mức quan hệ.

Bên cạnh đó, hai bên xác định hợp tác kinh tế tiếp tục là động lực quan trọng của quan hệ song phương. Chủ tịch nước nhấn mạnh cần đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành một trụ cột hợp tác mới, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của Việt Nam và thế mạnh của EU. Đồng thời, hai bên tiếp tục thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương, vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.

Chủ tịch nước cũng đề nghị EU tăng cường hợp tác kinh tế biển, hỗ trợ Việt Nam xây dựng nghề cá bền vững và sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU đối với thủy sản Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho xuất khẩu thủy sản sang thị trường châu Âu. Đồng thời, Việt Nam khẳng định ủng hộ thúc đẩy quan hệ ASEAN – EU và sẵn sàng làm cầu nối để quan hệ hai bên ngày càng thực chất, hiệu quả, hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ASEAN – EU vào năm 2027.

EU đánh giá cao vai trò và vị thế ngày càng cao của Việt Nam

Về phía EU, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa bày tỏ vinh dự là lãnh đạo châu Âu đầu tiên thăm Việt Nam ngay sau Đại hội Đảng lần thứ XIV – một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với định hướng phát triển tương lai của Việt Nam. Ông cảm ơn sự đón tiếp trọng thị, nồng hậu của Nhà nước và nhân dân Việt Nam; đồng thời nhiệt liệt chúc mừng những thành công to lớn, toàn diện mà Việt Nam đã đạt được sau gần 40 năm Đổi mới.

Chủ tịch António Costa khẳng định EU coi Việt Nam là đối tác quan trọng hàng đầu tại khu vực ASEAN và trong Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của EU. Hai bên chia sẻ nhiều điểm tương đồng về tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ thương mại tự do, bảo đảm tự do hàng hải và hàng không. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện không chỉ phản ánh chiều dài 35 năm hợp tác, mà còn thể hiện sự gần gũi, gắn bó về tầm nhìn chiến lược trong bối cảnh thế giới đang biến động nhanh chóng, khó lường.

Đưa khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo thành trụ cột mới

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Tuyên bố chung là việc hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, đưa lĩnh vực này trở thành trụ cột hợp tác mới trong quan hệ Việt Nam – EU. Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tiềm năng hợp tác lớn trong các lĩnh vực thế mạnh của châu Âu như khoa học cơ bản, công nghệ cao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và kết nối hạ tầng số.

Hai bên cũng thống nhất thúc đẩy triển khai đầy đủ, hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), đồng thời sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU – Việt Nam (EVIPA), nhằm tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và dự báo được. Điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ EU vào Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực sản xuất, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Quang cảnh hội đàm.

Mở rộng hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực

Trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hai bên nhất trí mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực tiềm năng như phát triển bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng công bằng, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. EU cam kết sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu phát thải thấp, bảo vệ đa dạng sinh học và phát triển kinh tế biển bền vững, trong đó có khuôn khổ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP).

Bên cạnh đó, hợp tác về quốc phòng – an ninh tiếp tục được củng cố thông qua duy trì hiệu quả cơ chế Đối thoại Quốc phòng – An ninh Việt Nam – EU, thúc đẩy hợp tác trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, an ninh biển, an ninh mạng và quản lý khủng hoảng. Hai bên cũng tăng cường phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố và các thách thức an ninh phi truyền thống.

Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, Việt Nam và EU nhất trí tăng cường phối hợp ứng phó với các thách thức toàn cầu, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế. Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, hàng không và thượng tôn pháp luật trên các vùng biển và đại dương, trong đó có Biển Đông, Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

EU và Việt Nam tái khẳng định cam kết tuân thủ Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và thúc đẩy sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử (COC) hiệu quả, thực chất. Đây là những nội dung thể hiện sự đồng thuận chiến lược giữa hai bên trong việc bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Trên nền tảng 35 năm hợp tác, với sự tin cậy chính trị ngày càng cao, tiềm năng hợp tác rộng mở và tầm nhìn chiến lược dài hạn, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện sẽ tạo xung lực mạnh mẽ để hai bên đưa hợp tác song phương lên tầm cao mới.

Việt Nam trở thành đối tác chiến lược toàn diện đầu tiên của EU trong ASEAN không chỉ là sự ghi nhận đối với vai trò, vị thế và uy tín quốc tế ngày càng cao của Việt Nam, mà còn mở ra triển vọng để quan hệ Việt Nam – EU trở thành hình mẫu hợp tác giữa EU với các quốc gia Đông Nam Á. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động, thách thức đan xen, sự gắn kết và đồng hành giữa Việt Nam và EU sẽ đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực và thế giới.