Vusta và chiến lược xây dựng cổng dữ liệu mở

Sáng 24/03/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học Việt Nam (Vusta) đã tổ chức buổi Hội thảo với chủ đề  “Góp ý cho cổng dữ liệu mở opendata.vusta.vn”.

Hội thảo Góp ý cho cổng dữ liệu mở opendata.vusta.vn

Đẩy mạnh số hóa trong công cuộc chuyển đổi số

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội cho biết: Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là nghị quyết vô cùng quan trọng, được xác định là bộ 3 động lực đưa Việt Nam bứt phá, vươn mình trong thời đại kỷ nguyên số.

Ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phát biểu tại hội thảo.

Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ động, tích cực với tinh thần quyết tâm cao bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước khi ban hành Kế hoạch số 356 ngày 20/5/2025 nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Cùng với chuyển đổi số quốc gia, Đề án Chuyển đổi số Vusta giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2035 đã được xây dựng với chiến lược phát triển dài hạn và hiện đang được đề xuất đưa vào trong danh mục dự án đầu tư công. 

Không dừng lại ở định hướng chiến lược, Vusta còn đẩy mạnh số hóa khi liên kết cùng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triển khai Hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp nhằm trao đổi các văn bản số hóa các hệ thống tư liệu trong hệ thống ma trận; tăng cường trao đổi, kết nối giữa mặt trận với các cơ quan Đảng, Nhà nước và trung ương, địa phương.

Bên cạnh việc đề xuất về chuyển đổi số, nội dung chủ đề của buổi hội thảo ngày hôm nay là đề tài “Xây dựng Cổng dữ liệu mở của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam”, do Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số triển khai. 

Theo ông Chiến, Liên hiệp Hội Việt Nam với quy mô gồm 93 hội ngành toàn quốc, 34 Liên hiệp Hội các tỉnh và thành phố cùng 575 tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc hệ thống Vusta đang sở hữu một nguồn dữ liệu hết sức phong phú.

Mục tiêu của dự án là từng bước triển khai, số hóa, tích hợp dữ liệu từ hệ thống dữ liệu lớn mà Vusta đã có; đồng thời hướng tới khai thác dữ liệu như một loại hình dịch vụ, góp phần tạo thêm nguồn lực phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức thành viên.

Ông Chiến chia sẻ về việc lên khung cũng như các chức năng kỹ thuật của hệ thống đã được thực hiện những bước đầu khi nhóm kỹ thuật đã bắt đầu triển khai dữ liệu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh về những thách thức của tổng thể đề án và trong giai đoạn vận hành, khai thác thực tế “Tổ chức thực hiện như thế nào để cổng dữ liệu mở sử dụng thuận lợi thông, khai thác thông?”, “Chúng ta cần nguồn lực như thế nào,  chúng ta tổ chức xây dựng quy chế và triển khai những quy chế ấy ra sao để các tổ chức thành viên thấy được cái phát triển hữu ích của Cổng dữ liệu mở Vusta”.

Trong cuộc thảo luận sau đó, ông Chiến chia sẻ rằng: Liên hiệp Hội Việt Nam kỳ vọng từ những ý kiến đóng góp thẳng thắn, sâu sắc và tâm huyết của các đại biểu để từ đó cải thiện và hoàn thiện dự án, sớm đi vào thực tiễn.

Giá trị của Cổng Dữ liệu Vusta

Theo Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số, bà Nguyễn Thị Bích Lan chia sẻ: Xây dựng cổng dữ liệu chung để tập hợp và phân phối dữ liệu tiềm năng có trong hệ thống. Đề tài hình thành một hệ thống cổng dữ liệu mở có khả năng vận hành trực tuyến, tích hợp đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật, quy trình công bố dữ liệu cùng các báo cáo khoa học chuyên sâu. Đây được xem là nền tảng ban đầu, tạo tiền đề cho việc triển khai, kết nối và khai thác dữ liệu trong toàn hệ thống Vusta một cách bài bản và hiệu quả.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học cũng cho rằng, trong bối cảnh hệ thống dữ liệu trở thành tài nguyên quốc gia và là nền tảng của chuyển đổi số, việc xây dựng cổng dữ liệu không chỉ mang một ý nghĩa kỹ thuật mà còn góp phần thay đổi phương thức quản lý chia sẻ và khai thác dữ liệu trong toàn hệ thống Vusta.

Ông Phạm Thế Dũng, Phó tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam cho rằng ngoài dữ liệu đủ, sạch, sống còn cần tính đến yếu tố phục vụ tốt cho doanh nghiệp khai thác. Cụ thể, dữ liệu phân vùng không chỉ chuyên môn phục vụ nghiên cứu học thuật, mà còn cần mã ngành kinh tế, mã hải quan và các mã được liên thông để khi doanh nghiệp tra cứu có thể khai thác được.

Góp ý tại hội thảo, ông Phạm Thế Dũng, Phó tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam nhấn mạnh đến việc dữ liệu cần chú ý đến tính hiệu quả cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung. Ảnh Bảo Hà.

Đề tài tập trung vào 4 nhiệm vụ chính: Nghiên cứu tổng quan về dữ liệu mở, các tiêu chuẩn, các quy định pháp lý, các kinh nghiệm quốc tế và trong nước; Khảo sát các hạ tầng dữ liệu chuyển đổi số hiện nay ở Việt Nam để từ đó xác định được những nhu cầu thiết yếu từ thực tiễn để triển khai; Xây dựng danh mục dữ liệu, các quy trình chuẩn hóa để xuất bản, công bố dữ liệu theo chuẩn quốc gia và cả quốc tế; Thiết kế cổng dữ liệu mở Vusta với trang opendata.vn cùng các dịch vụ cung cấp và khai thác để phục vụ cộng đồng.

Kết quả đạt được là phần mềm cổng dữ liệu vận hành trực tuyến với đầy đủ các bộ tiêu chuẩn kỹ thuật để công bố dữ liệu và các báo cáo khoa học, nghiên cứu chuyên sâu. Từ đó, tạo nên một nền tảng cho việc triển khai dữ liệu cho hệ thống Vusta.

Đây là một kỳ vọng rất lớn khi cổng dữ liệu mở là hạ tầng quan trọng để góp phần nâng cao tính minh bạch hiệu quả  cho công cuộc sử dụng dữ liệu. Điều đó thúc đẩy tri thức khoa học công nghệ và hỗ trợ cộng đồng, hỗ trợ cho các nhà khoa học, các doanh nghiệp và cho hệ thống đổi mới sáng tạo có thể trao đổi tri thức. 

Giới thiệu về quá trình xây dựng của cổng dữ liệu mở của Vusta, PGS. TS. Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ KH&CN) cho rằng, cổng dữ liệu Mở Vusta (địa chỉ: https:///usta.idist.dev/) là nền tảng kỹ thuật số tập trung do Vusta triển khai, phục vụ mục tiêu số hóa và chia sẻ toàn diện kho dữ liệu khoa học và công nghệ của toàn hệ thống Vusta trên phạm vi quốc gia.

Hệ thống được xây dựng theo mô hình Open Data Portal chuẩn quốc tế (tương tự các cổng data.gov.vn, data.gov) nhưng được tinh chỉnh để phù hợp với môi trường nghiên cứu, khoa học và kỹ thuật tại Việt Nam.

Giá trị cốt lõi mà hệ thống mang lại gồm: Giá trị về dữ liệu tập trung; Chuẩn hóa; Mở khóa kho dữ liệu khoa học và công nghệ.

Cổng dữ liệu mở Vusta không chỉ đem đến giá trị cốt lõi mà đem đến giá trị to lớn khác khẳng định vai trò tiên phong của Vusta trong kinh tế số với những đóng góp cụ thể vào Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia và Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ 2021-2030.