Đó là thông điệp nổi bật được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh tại phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum - AFF 2026) diễn ra sáng 9/6 tại Hà Nội với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu khai mạc Diễn đàn - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Công nghệ đang viết lại các quy tắc phát triển
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, ASEAN đang đứng trước một thời điểm mang tính bước ngoặt khi những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được định hình lại với tốc độ chưa từng có.
Nếu gần 60 năm qua là hành trình xây dựng bản sắc ASEAN dựa trên hợp tác, hội nhập và phát triển, thì những thập niên tới sẽ là giai đoạn ASEAN phải chủ động định hình tương lai của chính mình trong bối cảnh thế giới biến đổi sâu sắc.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh một thực tế đáng chú ý: công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh; trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất; dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực; trong khi chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.
Những thay đổi đó không chỉ tạo ra cơ hội tăng trưởng mới mà còn làm thay đổi tương quan sức mạnh giữa các quốc gia. Trong kỷ nguyên số, lợi thế không còn hoàn toàn thuộc về những nền kinh tế sở hữu nhiều tài nguyên hay quy mô dân số lớn, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng làm chủ công nghệ, đổi mới sáng tạo và tham gia xây dựng các chuẩn mực phát triển mới.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, đây chính là thời điểm ASEAN cần chuyển mình từ vị thế thích ứng với các xu hướng toàn cầu sang vị thế chủ động góp phần định hình các xu hướng đó.
Từ “công xưởng thế giới” đến trung tâm sáng tạo của khu vực
Trong nhiều thập kỷ qua, ASEAN đã nổi lên như một trong những trung tâm sản xuất năng động nhất thế giới. Với dân số gần 700 triệu người, lực lượng lao động trẻ, vị trí địa chiến lược thuận lợi và môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện, khu vực đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ và lợi thế địa lý đang dần bộc lộ những giới hạn trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ.
“Kỷ nguyên số không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Thông điệp này phản ánh một xu hướng đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Giá trị gia tăng cao nhất hiện nay không nằm ở khâu lắp ráp hay sản xuất đơn thuần mà tập trung vào nghiên cứu phát triển (R&D), sở hữu công nghệ, thiết kế sản phẩm, dữ liệu và các nền tảng số.
Do đó, ASEAN cần hướng tới một vị thế mới: không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải là nơi các chuỗi giá trị được hình thành.
Để đạt được mục tiêu này, các quốc gia ASEAN cần đẩy mạnh đầu tư cho khoa học công nghệ, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu phát triển và hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ nội địa phát triển mạnh mẽ hơn.
Xây dựng hệ sinh thái công nghệ mang bản sắc ASEAN
Một trong những nội dung được Thủ tướng Lê Minh Hưng đặc biệt nhấn mạnh là việc hình thành hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN.
Theo đó, ASEAN không chỉ tham gia vào cuộc đua công nghệ toàn cầu với vai trò người sử dụng hay thị trường tiêu thụ, mà cần tạo dựng những nền tảng công nghệ phản ánh các giá trị phát triển riêng của khu vực.
Điều này đồng nghĩa với việc ASEAN phải tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ xanh và hạ tầng số.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các tiêu chuẩn chung về dữ liệu, thương mại số, bảo mật thông tin và chuyển đổi số xuyên biên giới sẽ giúp tạo ra một thị trường số thống nhất với quy mô hàng trăm triệu người dùng, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của toàn khu vực.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt giữa các trung tâm kinh tế lớn trên thế giới, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong quá trình xây dựng các quy tắc và chuẩn mực công nghệ quốc tế.
Không chỉ tham gia các sân chơi toàn cầu, ASEAN cần trở thành một trong những lực lượng đóng góp vào việc kiến tạo các luật chơi mới của thời đại số.
Thủ tướng nêu rõ, công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Nhân lực chất lượng cao – chìa khóa của chuyển đổi công nghệ
Theo các chuyên gia, công nghệ dù phát triển đến đâu vẫn cần được vận hành bởi nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, đầu tư cho con người chính là yếu tố quyết định thành công của chiến lược chuyển đổi công nghệ trong khu vực.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng ASEAN cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào giáo dục, đào tạo kỹ năng số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế mới.
Trong bối cảnh AI đang thay đổi cấu trúc thị trường lao động, nhu cầu về các kỹ năng công nghệ, kỹ năng số, tư duy sáng tạo và năng lực đổi mới sẽ ngày càng gia tăng. Các quốc gia ASEAN cần thúc đẩy hợp tác đào tạo, chia sẻ nguồn lực nghiên cứu và tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy nhân tài trong khu vực.
Đây không chỉ là yêu cầu của phát triển kinh tế mà còn là điều kiện để ASEAN duy trì vị thế cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh các mục tiêu về tăng trưởng và đổi mới sáng tạo, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển vẫn là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Theo Thủ tướng, ASEAN không chỉ là cộng đồng của các quốc gia mà cần trở thành cộng đồng thực sự của người dân.
Trong quá trình chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, khu vực cần bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận cơ hội phát triển mới. Đổi mới sáng tạo không thể được xem là thành công nếu làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo hoặc tạo ra những nhóm người bị bỏ lại phía sau.
“Tăng trưởng mà thiếu bao trùm thì không thể bền vững”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Do đó, các chính sách phát triển công nghệ cần gắn với mục tiêu tạo việc làm mới, nâng cao chất lượng giáo dục, cải thiện dịch vụ y tế, hỗ trợ phụ nữ, thanh niên và các nhóm yếu thế tiếp cận cơ hội từ nền kinh tế số.
Định hình tương lai ASEAN trong kỷ nguyên số
Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 diễn ra trong bối cảnh khu vực đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một ASEAN tự cường, sáng tạo và phát triển bền vững.
Thông điệp xuyên suốt từ bài phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng cho thấy ASEAN đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá. Nếu giai đoạn trước, thành công của ASEAN được xây dựng trên nền tảng hội nhập kinh tế và thương mại mở, thì trong giai đoạn tới, động lực phát triển sẽ đến từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Việc chủ động đầu tư cho công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tham gia xây dựng các chuẩn mực toàn cầu sẽ quyết định vị thế của ASEAN trong trật tự kinh tế mới.
Từ một trung tâm sản xuất của thế giới, ASEAN đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nơi sản sinh những công nghệ mới, những mô hình kinh doanh mới và những giá trị phát triển mới. Đây không chỉ là khát vọng của khu vực mà còn là con đường để ASEAN khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế số toàn cầu của thế kỷ XXI.
Có thể bạn quan tâm
