Từ khai thác tài nguyên đến công nghiệp tạo giá trị gia tăng
Giai đoạn 2021-2025 ghi dấu bước chuyển đáng kể trong cơ cấu kinh tế của Quảng Ninh. Trong khi tỷ trọng công nghiệp khai khoáng từng bước giảm, công nghiệp chế biến, chế tạo liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao nhất trong toàn ngành công nghiệp, bình quân trên 21%/năm.
Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 28,7%, cao hơn nhiều so với các ngành công nghiệp còn lại, qua đó trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy GRDP của tỉnh.
Quy mô GRDP của ngành tăng từ hơn 26.000 tỷ đồng năm 2021 lên gần 48.800 tỷ đồng năm 2025. Đến hết 6 tháng đầu năm 2026, công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 13,5% trong cơ cấu GRDP của tỉnh.
Công nghiệp chế biến, chế tạo liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao nhất trong toàn ngành công nghiệp của tỉnh Quảng Ninh.
Đáng chú ý, ba nhóm ngành có tỷ trọng lớn trong cơ cấu công nghiệp chế biến, chế tạo của Quảng Ninh hiện nay gồm sản xuất thiết bị điện, dệt may và sản xuất, chế biến thực phẩm. Cùng với đó, các ngành mới có hàm lượng công nghệ cao hơn như điện tử, linh kiện, ô tô, công nghiệp hỗ trợ, vật liệu mới, thiết bị năng lượng và các lĩnh vực liên quan đến năng lượng tái tạo đang từng bước hình thành.
Những thay đổi này cho thấy sự chuyển dịch không đơn thuần về quy mô sản xuất mà còn về chất lượng tăng trưởng. Quảng Ninh đang từng bước giảm sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, chuyển sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào công nghệ, năng suất lao động và giá trị gia tăng.
Khai khoáng vẫn giữ vai trò quan trọng, đặc biệt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nhưng chế biến, chế tạo đang đảm nhận vai trò ngày càng rõ nét trong việc tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Đằng sau tốc độ tăng trưởng cao của công nghiệp chế biến, chế tạo là sự gia tăng mạnh mẽ của dòng vốn đầu tư.
Trong giai đoạn 2021-2025, lĩnh vực này thu hút gần 217.000 tỷ đồng vốn đầu tư, tương đương khoảng 8,98 tỷ USD, cao hơn 4 lần mục tiêu ban đầu. Cùng với nguồn vốn lớn, ngành cũng tạo thêm trên 30.000 việc làm mới so với năm 2020.
Những con số này cho thấy Quảng Ninh không chỉ thu hút được các dự án quy mô lớn mà đang từng bước hình thành hệ sinh thái sản xuất công nghiệp có khả năng tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, mở rộng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy các ngành dịch vụ đi kèm.
Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 1.273 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Tại các khu công nghiệp, khu kinh tế có 158 doanh nghiệp, dự án công nghiệp chế biến, chế tạo đang hoạt động, tập trung vào các lĩnh vực như dệt may, điện tử, máy móc thiết bị và công nghiệp hỗ trợ.
Đáng chú ý, cơ cấu đầu tư đang có sự chuyển biến theo hướng đa dạng hơn. Bên cạnh những ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, Quảng Ninh ngày càng thu hút các dự án điện tử, cơ khí chính xác, ô tô, thiết bị điện, năng lượng và vật liệu công nghệ cao.
Những “đầu tàu” mới của công nghiệp Quảng Ninh
Sự hiện diện của nhiều tập đoàn và doanh nghiệp lớn đang góp phần thay đổi đáng kể diện mạo công nghiệp Quảng Ninh.
Foxconn đã đầu tư 5 dự án với tổng vốn gần 1 tỷ USD. Jinko Solar triển khai các dự án sản xuất tấm quang năng với tổng vốn khoảng 2,5 tỷ USD. Nhà máy ô tô Thành Công Việt Hưng là dự án trung tâm trong tổ hợp chuyên đề công nghiệp ô tô và công nghiệp phụ trợ với quy mô khoảng 400 ha, tổng vốn đầu tư 8.679 tỷ đồng và công suất thiết kế hơn 120.000 xe/năm.
Bên cạnh đó là các dự án như Nhà máy Yaskawa Việt Nam Mechatronics System với tổng vốn đầu tư 49,2 triệu USD và Nhà máy Sản xuất cơ khí chính xác Castem Việt Nam với tổng vốn đầu tư 18,6 triệu USD.
Điểm đáng chú ý ở các dự án này không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở khả năng tạo ra nhu cầu đối với mạng lưới doanh nghiệp cung ứng trong nước.
Khi các nhà máy điện tử, ô tô, cơ khí chính xác, thiết bị điện và năng lượng được mở rộng, nhu cầu về linh kiện, phụ tùng, khuôn mẫu, vật liệu kỹ thuật, sản phẩm cơ khí chính xác, nhựa kỹ thuật, thiết bị điện và nhiều dịch vụ công nghiệp khác cũng gia tăng.
Một trong những yếu tố tạo nên sức bật cho công nghiệp chế biến, chế tạo của Quảng Ninh là định hướng phát triển các khu công nghiệp theo hướng chuyên sâu.
Nếu trước đây hoạt động công nghiệp còn tương đối phân tán, hiện Quảng Ninh đang từng bước hình thành các khu vực sản xuất có tính chuyên ngành. Khu công nghiệp Việt Hưng được định hướng phát triển công nghiệp ô tô và xe điện; các khu công nghiệp Đông Mai, Sông Khoai, Bắc Tiền Phong tập trung thu hút điện tử, linh kiện; trong khi KCN Texhong Hải Hà nổi bật với lĩnh vực dệt may.
Mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp tận dụng hạ tầng dùng chung mà còn tạo điều kiện để hình thành các cụm liên kết ngành, rút ngắn khoảng cách giữa doanh nghiệp sản xuất cuối cùng và các nhà cung cấp.
Hạ tầng logistics tạo lợi thế cạnh tranh
Bên cạnh chính sách thu hút đầu tư, hạ tầng đang là lợi thế nổi bật của Quảng Ninh trong cuộc cạnh tranh thu hút các dự án sản xuất.
Tỉnh sở hữu hệ thống cảng biển, đường cao tốc, sân bay và các cửa khẩu quốc tế như Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh. Mạng lưới này tạo khả năng kết nối thuận lợi với các trung tâm kinh tế trong nước, đồng thời mở rộng kết nối trực tiếp với Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á.
Đặc biệt, cửa khẩu quốc tế Móng Cái có vai trò quan trọng đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu này từ đầu năm đến giữa tháng 11/2025 đạt hơn 5,32 tỷ USD, chiếm trên 97% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu toàn tỉnh.
Trong bối cảnh Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 13% trong năm 2026, công nghiệp chế biến, chế tạo được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò động lực chủ yếu.
Từ những chuyển biến trong giai đoạn 2021-2025 và đà tăng trưởng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2026, có thể thấy công nghiệp chế biến, chế tạo đang vượt ra khỏi vai trò của một ngành kinh tế đơn thuần để trở thành “đòn bẩy” tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của Quảng Ninh.
Nếu tiếp tục phát huy lợi thế về hạ tầng, vị trí địa kinh tế, khu kinh tế và khu công nghiệp, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển công nghiệp hỗ trợ và lựa chọn các dự án công nghệ cao, Quảng Ninh có cơ sở để chuyển từ một trung tâm công nghiệp dựa nhiều vào tài nguyên sang một trung tâm sản xuất hiện đại, xanh và có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.
Có thể bạn quan tâm
