Ngưỡng quyết định của nền kinh tế sau gần 40 năm Đổi mới
Theo PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh thế giới bước vào một chu kỳ biến động sâu sắc, với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, xung đột địa chính trị phức tạp, đứt gãy chuỗi cung ứng, rủi ro lạm phát và suy giảm tăng trưởng đan xen.
Ở trong nước, sau gần 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã tích lũy được những nền tảng quan trọng về quy mô kinh tế, kết cấu hạ tầng, năng lực sản xuất và mức độ hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, đất nước cũng đang đứng trước một ngưỡng quyết định mang tính lịch sử: hoặc bứt phá để tiến vào nhóm quốc gia phát triển có thu nhập cao trong vài thập kỷ tới, hoặc rơi vào quán tính tăng trưởng trung bình, năng suất cải thiện chậm và dần suy giảm năng lực cạnh tranh.
Từ góc nhìn của một nhà kinh tế gắn bó lâu năm với thực tiễn chính sách, PGS.TS Ngô Trí Long kỳ vọng Đại hội XIV sẽ là Đại hội của tầm nhìn dài hạn và những đột phá thực chất, đặc biệt là đột phá về thể chế và năng lực quản trị quốc gia.
Theo PGS.TS Ngô Trí Long, trong kinh tế học phát triển, thể chế tốt luôn được xem là “đòn bẩy của mọi đòn bẩy”, bởi thể chế tạo niềm tin, giảm chi phí giao dịch, khuyến khích đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phân bổ nguồn lực hiệu quả. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục hoàn thiện thể chế, mà phải nâng cao rõ rệt chất lượng quản trị quốc gia theo hướng bộ máy “vừa nhanh, vừa chuẩn”.
Điều này đòi hỏi các quyết định chính sách phải được đưa ra kịp thời nhưng gắn với trách nhiệm rõ ràng; quy trình minh bạch, dễ giám sát; đánh giá dựa trên kết quả đầu ra và tác động thực tế, thay vì chỉ chú trọng thủ tục hay hình thức. Đột phá thể chế cũng cần đi liền với việc bảo đảm tính nhất quán và khả năng dự báo của chính sách, qua đó giảm rủi ro cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, phân cấp, phân quyền cần được thực hiện rõ ràng nhưng phải song hành với cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát và giải trình; đồng thời quyết liệt cắt giảm chi phí tuân thủ thông qua đơn giản hóa thủ tục hành chính, mở rộng dịch vụ công số. Chỉ khi bộ máy vận hành thông suốt, nguồn lực xã hội mới thực sự được giải phóng và phát huy hiệu quả.
Mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo
Cùng với đột phá thể chế, PGS.TS Ngô Trí Long kỳ vọng Đại hội XIV sẽ xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, trong đó khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm, còn nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định.
Thực tế cho thấy, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động giản đơn sẽ sớm chạm trần. Muốn giàu mạnh và phát triển bền vững, Việt Nam phải nâng được năng suất lao động và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này đòi hỏi các cơ chế mạnh mẽ hơn để khuyến khích nghiên cứu – phát triển, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái dữ liệu và số hóa, đồng thời lựa chọn đúng những lĩnh vực có khả năng “đi tắt đón đầu”.
Phát triển nhanh trong giai đoạn tới cũng cần gắn chặt với tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững, nhằm tránh đánh đổi môi trường và sức khỏe cộng đồng để lấy tăng trưởng ngắn hạn.
Họp báo quốc tế về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Kinh tế tư nhân – động lực quan trọng nhất của nền kinh tế
Một điểm nhấn quan trọng được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp đánh giá cao là sự thay đổi trong tư duy phát triển đối với khu vực kinh tế tư nhân. Theo TS. Nguyễn Minh Phong, nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế – xã hội Hà Nội, Đại hội XIV không chỉ kế thừa mà còn phát triển, cập nhật nhiều quan điểm, mục tiêu và giải pháp mang tính đột phá, thể hiện sự đổi mới, sáng tạo, có tính cách mạng trong tư duy và hành động.
Đáng chú ý, lần đầu tiên trong văn kiện Đại hội, cụm từ “thành phần kinh tế” được thay bằng “khu vực kinh tế” khi đề cập đến kinh tế tư nhân; đồng thời khẳng định phải phát huy đầy đủ vai trò của các khu vực kinh tế, trong đó khu vực kinh tế tư nhân được xác định là “động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm các cân đối lớn và định hướng chiến lược; kinh tế tập thể, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và các loại hình kinh tế khác giữ vai trò quan trọng trong phát triển.
Hiện nay, khu vực kinh tế tư nhân với hơn 940 nghìn doanh nghiệp và trên 5 triệu hộ kinh doanh đang đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% thu ngân sách và tạo việc làm cho 82% lực lượng lao động, trở thành lực lượng sản xuất chủ lực của nền kinh tế. Việc khẳng định rõ vai trò này trong văn kiện Đại hội được kỳ vọng sẽ tạo động lực và truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng doanh nghiệp.
Tầm vóc lịch sử và những điểm mới của Đại hội XIV
Trao đổi với báo chí tại Họp báo quốc tế về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương khẳng định Đại hội XIV là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tầm vóc lịch sử, đánh dấu bước ngoặt trong tiến trình phát triển của đất nước.
Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới. Nhân dân cả nước đang trông đợi Đại hội XIV với những quyết sách chiến lược nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, hiện thực hóa tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh và khát vọng sánh vai cùng các cường quốc năm châu.
Điểm mới nổi bật của Đại hội XIV là đổi mới mạnh mẽ về tư duy, với trọng tâm là hoàn thiện thể chế phát triển bền vững đất nước, mở rộng ra toàn diện các lĩnh vực từ kinh tế, văn hóa, xã hội, con người đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại và xây dựng Đảng, hệ thống chính trị. Nội hàm phát triển nhanh và bền vững cũng được làm rõ hơn, nhấn mạnh vai trò của môi trường, bản sắc văn hóa và ổn định chính trị – xã hội.
Hướng về Đại hội XIV, phong trào thi đua lao động, sản xuất đang lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp. Cộng đồng doanh nghiệp ngày càng kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục khơi thông các động lực phát triển, tạo hành lang pháp lý minh bạch, ổn định để khu vực kinh tế tư nhân mở rộng sản xuất, đầu tư và đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng dài hạn.
Trong khí thế hướng về Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, niềm tin và kỳ vọng đang được củng cố bằng hành động cụ thể của doanh nghiệp và người lao động, khẳng định quyết tâm đồng hành cùng đất nước bước vào chặng đường phát triển mới – nơi động lực nội sinh được khơi thông, thể chế được đột phá và con người được đặt ở vị trí trung tâm của tăng trưởng bền vững.
Có thể bạn quan tâm
