Theo đề xuất, tuyến đường sắt có chiều dài khoảng 175,2 km, điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM) và điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ). Tuyến đi qua 5 địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP. Cần Thơ, đóng vai trò là trục giao thông chiến lược kết nối trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của Việt Nam.
Ban quản lý dự án Mỹ Thuận vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng về kết quả nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ – Hình minh hoạ.
Khác với các tuyến đường sắt truyền thống, tuyến TP.HCM – Cần Thơ được nghiên cứu theo mô hình đường sắt điện khí hóa hiện đại, phục vụ đồng thời vận tải hành khách và hàng hóa.
Trong giai đoạn 1, dự án sẽ được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn với khổ ray tiêu chuẩn quốc tế 1.435 mm. Khi nhu cầu vận tải tăng cao trong tương lai, tuyến sẽ được nâng cấp hoàn chỉnh thành đường đôi theo quy hoạch đã được phê duyệt.
Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 nhà ga cùng 3 depot lớn tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ nhằm phục vụ công tác vận hành, bảo dưỡng và điều độ chạy tàu.
Về tiêu chuẩn kỹ thuật, tuyến được thiết kế theo đường sắt cấp II với tải trọng trục 22,5 tấn, bảo đảm khả năng khai thác lâu dài và đáp ứng nhu cầu vận tải khối lượng lớn. Tốc độ thiết kế tối đa đối với tàu khách đạt 160 km/h, trong khi tàu hàng có thể vận hành ở tốc độ 120 km/h.
Nếu được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là tuyến đường sắt có tốc độ khai thác cao nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa TP.HCM và Cần Thơ, đồng thời tạo thêm lựa chọn vận tải hiệu quả bên cạnh đường bộ và đường thủy.
Điểm nổi bật của dự án không chỉ nằm ở quy mô đầu tư mà còn ở việc áp dụng các công nghệ vận hành hiện đại đang được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển.
Theo phương án nghiên cứu, tàu khách sẽ sử dụng công nghệ động lực phân tán EMU (Electric Multiple Unit), cho phép các toa xe đều được trang bị động cơ điện thay vì chỉ tập trung ở đầu máy kéo. Công nghệ này giúp tăng khả năng tăng tốc, giảm tiêu hao năng lượng, nâng cao độ ổn định và mang lại trải nghiệm vận hành êm ái hơn cho hành khách.
Đối với vận tải hàng hóa, dự án sử dụng mô hình động lực tập trung nhằm tối ưu khả năng kéo tải trọng lớn và bảo đảm hiệu quả khai thác.
Toàn bộ tuyến được điện khí hóa bằng nguồn điện xoay chiều 25 kV – tiêu chuẩn đang được áp dụng rộng rãi trên các tuyến đường sắt hiện đại trên thế giới. Hệ thống điện khí hóa không chỉ giúp giảm chi phí nhiên liệu mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với mục tiêu phát triển giao thông xanh và bền vững của Việt Nam.
Bên cạnh đó, tuyến đường sắt TP.HCM – Cần Thơ còn được tích hợp hệ thống thông tin truyền dẫn cáp quang, công nghệ IP và các giải pháp điều hành thông minh. Các hệ thống tín hiệu hiện đại như liên khóa điện tử, điều độ tập trung (CTC), kiểm soát tốc độ tự động (ATP) và thiết bị đếm trục phát hiện đoàn tàu sẽ được triển khai nhằm bảo đảm an toàn vận hành ở mức cao nhất.
Việc áp dụng đồng bộ các công nghệ số giúp nâng cao năng lực khai thác, giảm thiểu rủi ro trong vận hành và từng bước hiện đại hóa ngành đường sắt Việt Nam theo xu hướng quốc tế.
Một trong những thách thức lớn nhất khi xây dựng hạ tầng giao thông tại Đồng bằng sông Cửu Long là điều kiện địa chất yếu, hệ thống sông ngòi dày đặc và nguy cơ ngập lụt ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu.
Để giải quyết bài toán này, đơn vị tư vấn đã đề xuất phương án kỹ thuật kết hợp giữa cầu cạn và nền đất nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư cũng như khả năng khai thác lâu dài.
Theo đó, khoảng 56% chiều dài tuyến sẽ được xây dựng trên cầu. Đây là các đoạn đi qua khu vực đô thị, khu dân cư đông đúc, các vị trí vượt sông hoặc giao cắt với hệ thống giao thông hiện hữu. Giải pháp này giúp giảm chia cắt không gian đô thị, hạn chế ảnh hưởng tới đời sống người dân và bảo đảm hoạt động giao thông liên tục.
Khoảng 44% chiều dài còn lại sẽ sử dụng kết cấu nền đất tại các khu vực có điều kiện địa chất ổn định hơn, dân cư thưa và ít nguy cơ ngập lụt.
Đặc biệt, tại vị trí vượt sông Hậu, phương án sơ bộ được đề xuất là tuyến đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2. Giải pháp này giúp tiết kiệm chi phí đầu tư và tối ưu hóa hạ tầng. Trong trường hợp xây dựng cầu đường sắt riêng biệt, tổng mức đầu tư dự án sẽ tăng thêm khoảng 4.000 tỷ đồng.
Theo tính toán sơ bộ, phương án đường sắt đi chung với cầu đường bộ tại vị trí vượt sông Hậu có tổng mức đầu tư khoảng 171.300 tỷ đồng, tương đương 6,4 tỷ USD.
Nếu xây dựng cầu đường sắt độc lập, tổng mức đầu tư sẽ tăng lên khoảng 175.110 tỷ đồng, tương đương 6,6 tỷ USD.
Một trong những hạng mục chi phí lớn nhất của dự án là công tác giải phóng mặt bằng. Dự kiến sẽ có khoảng 801,5 ha đất được thu hồi để phục vụ xây dựng tuyến đường sắt, trong đó hơn 479 ha là đất nông nghiệp và trên 430 ha là đất trồng lúa hai vụ trở lên.
Khoảng 11.437 hộ dân dự kiến bị ảnh hưởng và phải bố trí tái định cư. Chi phí giải phóng mặt bằng được ước tính lên tới khoảng 79.001 tỷ đồng.
Trên cơ sở đánh giá quy mô dự án, khả năng huy động nguồn lực và kinh nghiệm triển khai tại nhiều quốc gia, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận kiến nghị lựa chọn hình thức đầu tư công thay vì đối tác công tư (PPP). Theo đơn vị nghiên cứu, đối với các dự án đường sắt quy mô lớn, đầu tư công thường mang lại hiệu quả triển khai và tính khả thi cao hơn.
Theo đánh giá của đơn vị lập dự án, tuyến đường sắt TP.HCM – Cần Thơ sẽ tạo ra những tác động kinh tế - xã hội sâu rộng đối với toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Khi đi vào khai thác, tuyến đường sắt sẽ góp phần giảm áp lực cho hệ thống quốc lộ và cao tốc đang ngày càng quá tải, đồng thời giảm chi phí logistics – một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với năng lực cạnh tranh của khu vực.
Việc kết nối trực tiếp với trung tâm kinh tế TP.HCM cũng sẽ giúp nông sản, thủy sản và hàng hóa xuất khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận nhanh hơn với các cảng biển, trung tâm logistics và thị trường tiêu thụ lớn.
Theo kế hoạch, dự án dự kiến trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư trong năm 2026, hoàn thành thiết kế kỹ thuật tổng thể vào quý I/2028, khởi công trong quý III/2028 và cơ bản hoàn thành xây dựng vào năm 2035.
Có thể bạn quan tâm
