Hội thảo do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa và các cơ quan liên quan tổ chức, với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn năng lượng, viện nghiên cứu, trường đại học cùng các chuyên gia, nhà khoa học.
Quang cảnh hội thảo.
Điện hạt nhân trong bài toán năng lượng dài hạn
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng năng lượng là nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.
Trong bối cảnh nhu cầu điện cho sản xuất, đô thị, giao thông, hạ tầng số và đời sống ngày càng tăng, Việt Nam đồng thời phải giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo các chuyên gia tại hội thảo, điện hạt nhân có đặc điểm là nguồn điện công suất lớn, vận hành ổn định, hệ số công suất cao và phát thải carbon thấp, qua đó có thể bổ trợ cho các nguồn năng lượng tái tạo có tính biến đổi như điện gió, điện mặt trời.
Việc tiếp tục triển khai chủ trương đầu tư các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội quyết nghị cuối năm 2024. Sau đó, Chính phủ giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư dự án Ninh Thuận 1 và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) làm chủ đầu tư dự án Ninh Thuận 2. Mỗi nhà máy dự kiến có hai tổ máy.
Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, chương trình điện hạt nhân cần được nhìn nhận như một chương trình quốc gia liên ngành, dài hạn, không đơn thuần là một dự án năng lượng hay bài toán lựa chọn công nghệ. Các yêu cầu về an toàn, an ninh, nhân lực, quản lý, hạ tầng và tài chính đều ở mức cao, đòi hỏi quá trình chuẩn bị phải thận trọng, minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.
Hoàn thiện hành lang pháp lý, chuẩn bị nhân lực
Một trong những ưu tiên được Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh là hoàn thiện khung pháp lý, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho toàn bộ vòng đời nhà máy điện hạt nhân.
Các quy định cần xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan; đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử phải có đủ năng lực chuyên môn và nguồn lực để thẩm định, cấp phép, giám sát dự án.
Cùng với thể chế, nhân lực được xem là yếu tố quyết định đối với quá trình triển khai chương trình điện hạt nhân. Việt Nam cần chuẩn bị đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và cán bộ quản lý từ sớm, đồng thời có chính sách thu hút chuyên gia trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế.
Theo Đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035 được phê duyệt tháng 5/2025, đến năm 2030 Việt Nam cần khoảng 4.000 nhân sự phục vụ hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, trong đó hơn 2.000 người có trình độ đại học và sau đại học.
Đây cũng là cơ hội để phát triển mạng lưới nghiên cứu, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Mở rộng không gian cho công nghiệp hỗ trợ
Một điểm đáng chú ý là điện hạt nhân được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ sản xuất điện mà còn có khả năng tạo ra hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật có giá trị gia tăng cao.
Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng chương trình cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng từ xây dựng, cơ khí đến các dịch vụ kỹ thuật, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hạt nhân quốc gia.
Với một dự án có quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật cao như điện hạt nhân, tác động lan tỏa có thể mở rộng tới nhiều ngành như xây dựng, cơ khí chế tạo, vận tải, logistics, dịch vụ kỹ thuật và đào tạo nhân lực.
Đại diện PVN cho rằng việc sử dụng lao động tại chỗ có lợi thế về hiểu biết địa bàn và khả năng gắn bó lâu dài với dự án. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực địa phương không chỉ đáp ứng yêu cầu vận hành dự án mà còn giúp tạo thêm giá trị cho cộng đồng tại khu vực nhà máy.
Khánh Hòa chuẩn bị hạ tầng và nguồn lực
Đối với Khánh Hòa, việc triển khai hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 mang ý nghĩa đặc biệt. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường cho biết đây là các dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, vừa là niềm vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm lớn đối với địa phương.
Theo ông Hồ Xuân Trường, dự án có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời mở ra dư địa phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại Khánh Hòa.
Thời gian qua, tỉnh đã tập trung chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị nhân lực và các điều kiện cần thiết. Tỉnh cũng thành lập tổ công tác trực tiếp xử lý những khó khăn, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và tăng cường tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận của người dân.
Theo đề xuất của địa phương, hệ thống hạ tầng dùng chung cần được đầu tư đồng bộ, gồm giao thông, cảng biển, cấp nước, truyền tải điện, hạ tầng số và y tế.
Khánh Hòa đồng thời đề nghị xây dựng chương trình quốc gia về chuỗi cung ứng, công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nhân lực điện hạt nhân ngay từ giai đoạn đầu của dự án, hướng tới hình thành năng lực đào tạo, nghiên cứu và hỗ trợ kỹ thuật về năng lượng nguyên tử tại địa phương.
Đặt an toàn và văn hóa an toàn lên hàng đầu
Kết luận hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải nhấn mạnh vai trò của điện hạt nhân trong bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định hệ thống điện và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Theo các ý kiến tại hội thảo, quá trình triển khai cần chú trọng tiếp cận công nghệ hiện đại, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và xây dựng văn hóa an toàn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, các chủ đầu tư như EVN, PVN cùng các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng để chương trình được triển khai đúng yêu cầu.
Có thể bạn quan tâm
