Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 79-NQ/TW và 80-NQ/TW: Tạo động lực mới cho phát triển kinh tế nhà nước và chấn hưng văn hóa Việt Nam

Các đại biểu dự hội nghị. (Ảnh: DUY LINH)

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến từ điểm cầu Trung ương tại Hội trường Diên Hồng đến 27.284 điểm cầu trên cả nước, với hơn 2 triệu đại biểu tham dự, bao gồm cán bộ lãnh đạo các cấp, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp nhà nước, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và đông đảo cán bộ, đảng viên. Sự tham gia quy mô lớn thể hiện quyết tâm chính trị cao của toàn hệ thống chính trị trong việc đưa các nghị quyết của Bộ Chính trị nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại điểm cầu Trung ương. Cùng dự có Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các địa phương.

Phát triển văn hóa – yêu cầu chiến lược của thời kỳ mới

Trình bày chuyên đề về Nghị quyết số 80-NQ/TW, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: Nghị quyết ra đời trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng. Trong bối cảnh đó, văn hóa không còn chỉ là lĩnh vực tinh thần mà trở thành yếu tố chiến lược, mang tính sống còn đối với sự phát triển quốc gia.

Một trong những điểm đột phá quan trọng của Nghị quyết 80-NQ/TW là bước tiến trong nhận thức lý luận về vai trò của văn hóa. Nếu trước đây văn hóa được xác định là “nền tảng tinh thần của xã hội”, thì nay văn hóa và con người được khẳng định là nền tảng vững chắc, trụ cột và hệ điều tiết của sự phát triển nhanh và bền vững.

Theo đó, văn hóa không chỉ tạo ra giá trị tinh thần mà còn tham gia trực tiếp vào việc định hướng, điều chỉnh các quan hệ xã hội, góp phần cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển con người, giữa hiện đại hóa với bảo tồn bản sắc dân tộc, giữa hội nhập quốc tế với giữ gìn chủ quyền văn hóa.

Một điểm mới mang tính đột phá khác là yêu cầu đưa văn hóa “thấm sâu” vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Văn hóa phải hiện diện trong hoạch định chính sách kinh tế, quản trị xã hội, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; trở thành sức mạnh mềm quốc gia, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số.

Nghị quyết cũng lần đầu tiên đặt vấn đề xây dựng “thế trận an ninh văn hóa”, gắn với bảo vệ chủ quyền văn hóa số và an ninh con người. Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh mẽ, việc chủ động phòng ngừa thông tin xấu độc, nâng cao sức đề kháng văn hóa của xã hội trở thành yêu cầu cấp thiết.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, văn hóa không chỉ tạo ra giá trị tinh thần mà còn tham gia trực tiếp định hướng, điều chỉnh và thúc đẩy mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.(Ảnh: DUY LINH)

Trọng tâm xuyên suốt của Nghị quyết 80-NQ/TW vẫn là xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới. Việc triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam được xem là nhiệm vụ trung tâm, hướng tới hình thành một xã hội phát triển hài hòa, nhân văn và bền vững.

Đáng chú ý, Nghị quyết nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số như một động lực mới cho văn hóa. Việc phát triển hạ tầng văn hóa hiện đại, số hóa di sản, xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh và hình thành đội ngũ nhân lực văn hóa chất lượng cao được xác định là những nhiệm vụ mang tính đột phá.

Bước chuyển lớn trong tư duy phát triển kinh tế nhà nước

Song song với nội dung về văn hóa, Hội nghị dành thời lượng quan trọng để quán triệt Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước – nghị quyết chuyên đề đầu tiên của Bộ Chính trị về lĩnh vực này kể từ khi đất nước thực hiện công cuộc đổi mới năm 1986.

Trình bày chuyên đề, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương khẳng định: Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu bước đổi mới quan trọng trong tư duy của Đảng về vai trò và phương thức vận hành của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước là một chỉnh thể thống nhất, bao gồm toàn bộ nguồn lực do Nhà nước nắm giữ và chi phối như đất đai, tài nguyên, hạ tầng chiến lược, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước và vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Qua gần 40 năm đổi mới, kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo trong ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và tăng cường năng lực tự chủ quốc gia. Tuy nhiên, khu vực này vẫn tồn tại những hạn chế như hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa tương xứng, cơ chế quản trị chậm đổi mới, quản lý tài sản công còn bất cập.

Để khắc phục những tồn tại đó, Nghị quyết đề ra năm nhóm quan điểm chỉ đạo mang tính hệ thống, trong đó nhấn mạnh việc làm rõ nội hàm vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước; xác lập mối quan hệ phát triển hài hòa giữa các thành phần kinh tế; chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và kiến tạo phát triển.

Mục tiêu đến năm 2030, kinh tế nhà nước phải thực sự giữ vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt. Nghị quyết đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể như huy động ngân sách khoảng 18% GDP, kiểm soát nợ công dưới 60% GDP; phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1–3 doanh nghiệp đạt quy mô toàn cầu. Đặc biệt, 100% doanh nghiệp nhà nước phải thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số.

Chương trình hành động quy mô lớn của Chính phủ

Truyền đạt nội dung chương trình hành động của Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cho biết việc cụ thể hóa hai nghị quyết thể hiện quyết tâm mạnh mẽ nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế nhà nước và chấn hưng văn hóa.

Tổng cộng có 230 nhiệm vụ được triển khai, trong đó 99 nhiệm vụ về phát triển kinh tế nhà nước và 131 nhiệm vụ về phát triển văn hóa Việt Nam. Các nhiệm vụ tập trung vào hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hạ tầng chiến lược và thiết kế cơ chế chính sách đặc thù cho hai lĩnh vực then chốt.

Đối với văn hóa, chương trình hành động xác định tám nhóm nhiệm vụ trọng tâm, từ đổi mới nhận thức xã hội về vai trò của văn hóa, xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, đẩy mạnh truyền thông số đến phát triển công nghiệp văn hóa và hệ sinh thái sáng tạo. Chính phủ cũng đặt mục tiêu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho lĩnh vực văn hóa, đồng thời thúc đẩy chiến lược văn hóa đối ngoại và mở rộng mạng lưới trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài.

Trong lĩnh vực kinh tế nhà nước, chương trình hành động tập trung phát huy các nguồn lực chiến lược như đất đai, tài nguyên, dữ liệu quốc gia và không gian kinh tế mới. Việc số hóa dữ liệu đất đai, hoàn thiện pháp luật năng lượng, phát triển kinh tế biển, kinh tế tầm thấp và tài nguyên số được xem là những hướng đi quan trọng.

Chính phủ cũng đặt trọng tâm đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, áp dụng cơ chế hậu kiểm, thí điểm thuê giám đốc điều hành, xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm trong doanh nghiệp nhà nước và nâng cao hiệu quả các tổ chức tín dụng nhà nước.

Kết hợp sức mạnh vật chất và sức mạnh tinh thần

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định hai nghị quyết mới của Bộ Chính trị đã bổ sung những quyết sách lớn nhằm giải quyết đồng thời hai yêu cầu nền tảng của sự phát triển: tăng cường nội lực vật chất thông qua kinh tế nhà nước và củng cố nội lực tinh thần thông qua văn hóa.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo hội nghị. (Ảnh: DUY LINH)

Đối với Nghị quyết 79-NQ/TW, Tổng Bí thư nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế, trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới. Vai trò chủ đạo phải được thể hiện bằng hiệu quả thực chất, năng lực dẫn dắt và đóng góp cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế và phát triển dài hạn.

Nhà nước cần tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực chiến lược, có sức lan tỏa lớn; đồng thời tạo cơ chế để khu vực tư nhân tham gia cạnh tranh và phát triển. Những lĩnh vực Nhà nước không cần thiết nắm giữ phải được sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch và chống lợi ích nhóm.

Đối với Nghị quyết 80-NQ/TW, Tổng Bí thư nhấn mạnh: nếu kinh tế quyết định khả năng đi nhanh thì văn hóa quyết định khả năng đi xa của dân tộc. Thách thức lớn hiện nay không chỉ là thiếu nguồn lực mà còn là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, sự lệch chuẩn hành vi và tác động tiêu cực của môi trường số.

Tổng Bí thư yêu cầu mỗi cấp ủy, tổ chức đảng phải xác định rõ thực trạng văn hóa của mình, coi nêu gương là phương thức lãnh đạo hiệu quả nhất trong xây dựng văn hóa. Khi cán bộ gương mẫu, kỷ cương được củng cố và niềm tin xã hội được nâng cao, mọi nhiệm vụ phát triển sẽ có nền tảng vững chắc để bứt phá.

Điều quan trọng nhất, theo Tổng Bí thư, không phải chỉ là quán triệt nghị quyết mà là tổ chức thực hiện hiệu quả. Nghị quyết phải chuyển hóa thành hành động cụ thể, tạo ra những thay đổi mà người dân có thể cảm nhận rõ trong đời sống hằng ngày.

Tạo thống nhất cao về nhận thức và hành động

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh hội nghị đã làm sâu sắc thêm những vấn đề cốt lõi của hai nghị quyết, thể hiện quyết tâm chính trị cao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong việc đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Ngay sau hội nghị, các cấp ủy, tổ chức đảng, bộ, ngành và địa phương được yêu cầu khẩn trương xây dựng chương trình hành động cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là trách nhiệm người đứng đầu; kiên quyết khắc phục tình trạng làm hình thức, né tránh hoặc chậm triển khai.

Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 79-NQ/TW và 80-NQ/TW vì thế không chỉ là hoạt động học tập chính trị thường kỳ, mà là bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, trong đó kinh tế nhà nước trở thành trụ cột dẫn dắt tăng trưởng, còn văn hóa trở thành nền tảng tinh thần và sức mạnh mềm của quốc gia.

Với quyết tâm chính trị cao, hệ thống giải pháp đồng bộ và sự vào cuộc của toàn xã hội, hai nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.