Cuộc họp Tổ soạn thảo, Tổ biên tập xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm. Ảnh: Nam Nguyễn
Hoàn thiện thể chế cho giai đoạn phát triển mới
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh, trong thời gian qua, Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về phát triển công nghiệp trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành công nghiệp là rất lớn. Hiện nay, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP đạt khoảng 24,8%, song mục tiêu đến năm 2030 phải nâng lên 28% theo định hướng của Đại hội XIV của Đảng. Cùng với đó là yêu cầu làm chủ công nghệ lõi, tăng cường năng lực tự chủ, tự cường của nền kinh tế.
“Điều quan trọng không chỉ là ban hành được luật mà phải bảo đảm chất lượng của luật, có tính khả thi cao và phát huy hiệu quả thiết thực trong thực tiễn”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh.
Trước đó, ngày 3/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP thông qua chính sách của Luật Công nghiệp trọng điểm với hai nhóm chính sách lớn gồm: khuyến khích sản xuất, chế tạo trong nước các sản phẩm công nghiệp trọng điểm và phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Tiếp đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 968/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 thành lập Tổ soạn thảo, Tổ biên tập xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm với sự tham gia của đại diện nhiều bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và tổ chức nghiên cứu uy tín.
Theo ông Trần Việt Hòa, Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), đây là dự án luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế phát triển công nghiệp của đất nước trong giai đoạn mới. Khối lượng công việc rất lớn trong khi tiến độ triển khai khẩn trương, đòi hỏi từng thành viên Tổ soạn thảo phải tham gia chủ động, góp ý thực chất và đề xuất giải pháp cụ thể theo lĩnh vực phụ trách.
Định hình các ngành công nghiệp trọng điểm
Báo cáo tại cuộc họp, ông Phan Lê Hoàng Linh, Trưởng phòng Công nghiệp chế tạo, Cục Công nghiệp cho biết dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm hiện dự kiến gồm 37 điều, bố cục thành 6 chương. Luật sẽ quy định cơ chế, chính sách phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm của Việt Nam cùng quyền và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Những ngành công nghiệp trọng điểm dự kiến được quy định trong luật gồm: vật liệu, cơ khí chế tạo, công nghiệp sinh học, công nghiệp môi trường, công nghiệp hỗ trợ và các dịch vụ kỹ thuật phục vụ công nghiệp trọng điểm.
Đây đều là những lĩnh vực được xem là “xương sống” của nền kinh tế, có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia, khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như mức độ tự chủ của nền sản xuất trong nước.
Dự thảo luật cũng hướng tới việc luật hóa hàng loạt cơ chế ưu đãi, hỗ trợ dành cho các ngành công nghiệp trọng điểm như: ưu đãi về thị trường, tín dụng, thuế, đất đai, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và xúc tiến xuất khẩu.
Đáng chú ý, dự luật đề xuất cơ chế đặt hàng, đấu thầu đối với sản phẩm và dịch vụ công nghiệp trọng điểm nhằm tạo đầu ra ổn định cho doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, các dự án chế biến khoáng sản chiến lược, nhiên liệu xanh phục vụ điện năng lượng mới cũng sẽ được hưởng chính sách ưu đãi đặc biệt.
Tạo động lực cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ
Một trong những nội dung được đánh giá có ý nghĩa chiến lược của dự thảo Luật là các cơ chế hỗ trợ tín dụng và tài chính cho doanh nghiệp công nghiệp trọng điểm và công nghiệp hỗ trợ.
Theo dự thảo, doanh nghiệp có thể tiếp cận các nguồn lực từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, các quỹ đầu tư mạo hiểm và Quỹ hỗ trợ đầu tư theo quy định pháp luật.
Các giải pháp này được xây dựng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh việc ưu tiên tín dụng cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp đầu tư máy móc, công nghệ mới, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Dự thảo luật cũng dự kiến bổ sung quy định về thu hút đầu tư chiến lược nước ngoài, yêu cầu các dự án FDI quy mô lớn phải cam kết chuyển giao công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng doanh nghiệp Việt Nam, tăng chi cho nghiên cứu phát triển và đào tạo nguồn nhân lực.
Hình thành các tổ hợp công nghiệp trọng điểm
Một điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo luật là định hướng hình thành các Tổ hợp công nghiệp trọng điểm. Đây được xem là bước nâng cấp mô hình khu công nghiệp truyền thống lên cấp độ cao hơn về quy mô, mức độ tích hợp và sức lan tỏa kinh tế.
Định hướng xây dựng, Tổ hợp công nghiệp trọng điểm sẽ là “hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh”, tích hợp các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và logistics trong cùng một không gian phát triển, do doanh nghiệp đầu chuỗi dẫn dắt.
Mô hình này được đánh giá tương đồng với các cụm công nghiệp thành công trên thế giới như Silicon Valley của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ hay Detroit trước đây trong ngành công nghiệp ô tô.
Việc tập trung các mắt xích sản xuất, nghiên cứu và dịch vụ trong cùng hệ sinh thái sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ, gia tăng năng suất và thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhanh hơn so với mô hình phát triển phân tán.
Dự thảo luật cũng đề xuất dành mức ưu đãi cao nhất về thuế, đất đai và hạ tầng cho các Tổ hợp công nghiệp trọng điểm nhằm thu hút các tập đoàn lớn trong và ngoài nước tham gia đầu tư.
Kỳ vọng tạo cú hích cho công nghiệp Việt Nam
Việc xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về cơ chế, chính sách cho ngành công nghiệp trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn là giải pháp chiến lược nhằm ưu tiên nguồn lực cho các ngành công nghiệp nền tảng và mũi nhọn.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam cần một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để thúc đẩy sản xuất trong nước, nâng cao năng lực tự chủ và phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nội địa có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Có thể bạn quan tâm
