Nghị định mới được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về sở hữu công nghiệp của Việt Nam, góp phần đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, nhà sáng chế, chủ sở hữu nhãn hiệu, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Sửa đổi, bổ sung một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định số 186/2026/NĐ-CP là việc bổ sung biện pháp “ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”. Đây được xem là công cụ pháp lý mới nhằm xử lý hiệu quả hơn các hành vi vi phạm diễn ra trên môi trường số, nơi các đối tượng vi phạm thường lợi dụng tên miền để kinh doanh hàng giả, hàng nhái, sử dụng trái phép nhãn hiệu, tên thương mại hoặc các đối tượng sở hữu công nghiệp khác.
Trước đây, các biện pháp khắc phục hậu quả chủ yếu dừng lại ở việc buộc trả lại hoặc thu hồi tên miền vi phạm. Tuy nhiên, trong thực tế, quá trình xử lý nhiều trường hợp gặp khó khăn do tên miền vẫn có thể tiếp tục hoạt động hoặc gây ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ sở hữu trong thời gian chờ thực hiện các thủ tục hành chính liên quan. Việc bổ sung biện pháp ngăn chặn truy cập được kỳ vọng sẽ giúp cơ quan chức năng có thêm công cụ hữu hiệu để xử lý nhanh các hành vi vi phạm, hạn chế thiệt hại phát sinh cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Theo quy định mới, bên cạnh các biện pháp buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa hoặc phương tiện kinh doanh, hoàn trả hoặc thu hồi tên miền, cơ quan quản lý nhà nước có thể áp dụng biện pháp ngăn chặn truy cập đối với tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Đồng thời, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị buộc thay đổi tên doanh nghiệp, tên hộ kinh doanh hoặc loại bỏ các yếu tố vi phạm trong tên gọi đã đăng ký.
Không chỉ bổ sung biện pháp xử lý mới, Nghị định số 186/2026/NĐ-CP còn sửa đổi các quy định liên quan đến nguyên tắc xử phạt và thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp theo hướng rõ ràng và thống nhất hơn.
Theo đó, khi phát hiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, người có thẩm quyền xử phạt hoặc công chức, viên chức đang thi hành công vụ có thẩm quyền sẽ tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc xử phạt tiếp tục được bảo đảm theo hướng mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần.
Trường hợp nhiều tổ chức hoặc cá nhân cùng thực hiện một hành vi vi phạm thì mỗi đối tượng vi phạm đều phải chịu trách nhiệm và bị xử phạt tương ứng. Ngược lại, nếu một tổ chức hoặc cá nhân thực hiện nhiều hành vi vi phạm hoặc tái phạm nhiều lần thì sẽ bị xử phạt đối với từng hành vi riêng biệt.
Những quy định này góp phần tăng tính minh bạch trong quá trình xử lý vi phạm, tránh tình trạng áp dụng không thống nhất hoặc chồng chéo giữa các cơ quan thực thi.
Đáng chú ý, Nghị định mới cũng chính thức bổ sung cơ sở pháp lý cho việc xử lý vi phạm hành chính về sở hữu công nghiệp trên môi trường điện tử. Theo đó, hoạt động xử lý vi phạm có thể được thực hiện thông qua phương thức điện tử khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hệ thống thông tin và các yêu cầu theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Đối với các hành vi vi phạm liên quan đến tên miền, Nghị định số 186/2026/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của các bên liên quan. Thuật ngữ “trả lại tên miền” trước đây được thay thế bằng “hoàn trả tên miền”, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, tổ chức đăng ký và các đơn vị liên quan trong quá trình thu hồi tên miền vi phạm.
Đặc biệt, các cơ quan, tổ chức thực hiện việc thu hồi tên miền phải báo cáo kết quả thực hiện trong vòng 10 ngày kể từ khi hoàn tất việc thu hồi. Quy định này giúp tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo đảm việc thực thi quyết định xử phạt được thực hiện đầy đủ.
Một điểm mới quan trọng khác là quy định trách nhiệm của doanh nghiệp viễn thông trong việc thực hiện biện pháp ngăn chặn truy cập tên miền vi phạm. Theo đó, khi nhận được quyết định của cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp viễn thông phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật cần thiết để ngăn chặn truy cập đến tên miền vi phạm trên mạng Internet tại Việt Nam trong thời hạn 5 ngày.
Sau khi hoàn tất việc ngăn chặn truy cập, doanh nghiệp viễn thông phải gửi văn bản báo cáo kết quả cho cơ quan ban hành quyết định xử phạt trong thời hạn 10 ngày. Ngược lại, khi có quyết định khôi phục truy cập, doanh nghiệp viễn thông cũng phải thực hiện việc mở lại truy cập trong vòng 3 ngày và báo cáo kết quả thực hiện theo quy định.
Những quy định này cho thấy sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp hạ tầng viễn thông trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số. Đây cũng là giải pháp phù hợp với thông lệ quốc tế trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng cường kiểm soát các hành vi vi phạm bản quyền, nhãn hiệu và quyền sở hữu công nghiệp trên Internet.
Bên cạnh các nội dung liên quan đến tên miền, Nghị định mới còn mở rộng phạm vi áp dụng đối với biện pháp buộc thay đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Nếu trước đây quy định chủ yếu áp dụng đối với doanh nghiệp thì nay đã được mở rộng sang hộ kinh doanh nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quản lý.
Các tổ chức, cá nhân sau khi thực hiện việc thay đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm cũng phải báo cáo kết quả cho cơ quan có thẩm quyền. Quy định này giúp nâng cao hiệu quả giám sát và bảo đảm các quyết định xử phạt được thực hiện nghiêm túc.
Đáng chú ý, Nghị định số 186/2026/NĐ-CP còn chi tiết hóa thẩm quyền xử phạt của nhiều lực lượng thực thi khác nhau, bao gồm các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, lực lượng Quản lý thị trường, Hải quan, Công an, Chủ tịch UBND các cấp và Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ.
Việc phân định rõ thẩm quyền xử phạt giúp tăng cường tính chủ động của các cơ quan thực thi, đồng thời hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót vi phạm. Đặc biệt, mức phạt tiền tối đa được giao cho người đứng đầu các lực lượng thực thi chuyên ngành lên tới 250 triệu đồng, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp.
Có thể bạn quan tâm
