Xây hệ sinh thái bán dẫn quốc gia từ nhà máy chip đầu tiên

Đây là khẳng định của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại lễ khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao do Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) triển khai xây dựng, diễn ra sáng 16/1 tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội).

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Chúng ta lựa chọn con đường khó nhưng bền vững: Từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Công nghiệp bán dẫn – biểu tượng của sức mạnh công nghệ quốc gia

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: trong thế giới ngày nay, những con chip bán dẫn tuy nhỏ bé nhưng lại giữ vai trò quyết định đối với các năng lực then chốt của mỗi quốc gia, từ năng lực kinh tế, năng lực công nghiệp đến năng lực quốc phòng – an ninh và vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Từ các thiết bị quen thuộc trong đời sống hằng ngày như nồi cơm điện, tủ lạnh, ti vi, điện thoại thông minh, xe điện, cho đến các hệ thống trí tuệ nhân tạo, vũ khí công nghệ cao và hạ tầng số phức tạp, tất cả đều gắn chặt với sự phát triển của công nghiệp bán dẫn. Có thể nói, bán dẫn đã trở thành “hạ tầng của mọi hạ tầng” trong nền kinh tế hiện đại.

Theo đánh giá, quy mô ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu hiện đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ USD. Bán dẫn không còn đơn thuần là một lĩnh vực kinh tế, mà đã trở thành vấn đề chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là thước đo cho sức mạnh công nghệ của mỗi đất nước. Thực tế cho thấy, quốc gia nào thiếu năng lực về công nghiệp chip bán dẫn sẽ bị hạn chế nghiêm trọng khả năng tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng – an ninh.

“Trong bối cảnh đó, mỗi quốc gia đều phải trả lời những câu hỏi căn bản: Chúng ta đứng ở đâu trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu? Chúng ta lựa chọn phụ thuộc hay làm chủ công nghệ? Việt Nam không đứng ngoài cuộc và cũng không có con đường dễ dàng. Chúng ta lựa chọn con đường khó nhưng bền vững: từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, với tinh thần biến không thành có, biến khó thành dễ, biến không thể thành có thể”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Viettel – hạt nhân tiên phong của hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam

Phát biểu tại lễ khởi công, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết: Viettel bắt đầu bước vào lĩnh vực bán dẫn từ năm 2017 và tập trung nghiên cứu thiết kế chip từ năm 2019. Sau hơn 6 năm triển khai, Tập đoàn đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng, như thiết kế thành công một số chip phục vụ dân sự cho công nghệ 5G, chip chuyên dụng cho vũ khí, trang bị kỹ thuật, đồng thời từng bước làm chủ quy trình thiết kế chip.

Song song với hoạt động nghiên cứu, Viettel đã có nhiều công trình khoa học, tham gia các hội nghị, diễn đàn chuyên ngành uy tín trong nước và quốc tế. Do điều kiện trong nước chưa có nhà máy sản xuất chip, các sản phẩm thời gian qua chủ yếu được Tập đoàn đặt hàng gia công tại các nhà máy nước ngoài. Tuy nhiên, quá trình này không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn giúp Viettel tích lũy kinh nghiệm thực tiễn quý báu về chuỗi sản xuất, năng lực triển khai, quản trị dự án và xây dựng hệ sinh thái bán dẫn, sẵn sàng tiếp nhận các “bài toán” chiến lược của quốc gia.

Chuẩn bị toàn diện cho bài toán chế tạo chip trong nước

Theo Trung tướng Tào Đức Thắng, song song với việc xây dựng đề án, Viettel đã chủ động tiếp cận, làm việc với nhiều hiệp hội bán dẫn, các tập đoàn, doanh nghiệp lớn đến từ những quốc gia có nền công nghiệp bán dẫn phát triển như Mỹ, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản và một số nước châu Âu. Qua đó, Tập đoàn nghiên cứu sâu các vấn đề cốt lõi trong xây dựng nhà máy, từ lựa chọn công nghệ, mô hình vận hành đến phương thức triển khai hiệu quả, phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Viettel cũng đã làm việc với nhiều địa phương, tiến hành khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng để lựa chọn địa điểm tối ưu cho nhà máy, bảo đảm cả yêu cầu trước mắt và tiềm năng phát triển lâu dài. Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được lựa chọn không chỉ bởi hạ tầng kỹ thuật, mà còn bởi khả năng kết nối hệ sinh thái nghiên cứu – đào tạo – doanh nghiệp công nghệ cao.

Về nguồn lực nhân sự, Trung tướng Tào Đức Thắng nhấn mạnh Viettel đã hình thành lực lượng kỹ sư có năng lực chuyên môn cao, tuyển dụng hơn 50 nhân sự chất lượng cao, trong đó trên 70% là thạc sĩ, phần lớn là các chuyên gia đang làm việc tại các nhà máy bán dẫn của những công ty hàng đầu thế giới. Đồng thời, Tập đoàn triển khai các chương trình đào tạo trong và ngoài nước, thường xuyên tiếp cận các chuẩn mực quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nhà máy bán dẫn tiên tiến.

Sản phẩm chip bán dẫn của Viettel được giới thiệu tại sự kiện. Ảnh: Thu Hường

Theo kế hoạch, ngay sau lễ khởi công, Viettel sẽ triển khai dự án với mục tiêu đến hết năm 2027 hoàn thành đầu tư xây dựng, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm. Giai đoạn 2028 – 2030 sẽ tập trung hoàn thiện, tối ưu quy trình, nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn khắt khe của ngành, làm cơ sở để nghiên cứu, tiếp cận các công nghệ chế tạo chip ở tiến trình hiện đại hơn.

Viettel cũng bày tỏ mong muốn mở rộng hệ sinh thái hợp tác với các tập đoàn công nghệ trong nước và quốc tế như FPT, CMC, Vingroup…, cùng các viện nghiên cứu, trường đại học lớn như Học viện Kỹ thuật Quân sự, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh…, đồng thời kết nối cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội và startup để phát huy sức mạnh tổng hợp, xây dựng năng lực mới cho ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam.

5 ý nghĩa chiến lược của nhà máy chip đầu tiên

Phát biểu tại lễ khởi công, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định việc xây dựng Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm hiện thực hóa Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia, tạo nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Thủ tướng, dự án mang 5 ý nghĩa chiến lược. Thứ nhất, từng bước làm chủ công nghệ lõi, hình thành năng lực chế tạo chip trong nước, hoàn thiện chuỗi giá trị và giảm phụ thuộc bên ngoài. Thứ hai, góp phần bảo đảm an ninh, độ tin cậy công nghệ, gắn phát triển kinh tế với công nghiệp lưỡng dụng. Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái quốc gia, lấy nhà máy chế tạo làm hạt nhân để kết nối “3 nhà”: Nhà nước – doanh nghiệp – nhà khoa học. Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao gắn với đào tạo thực tiễn. Thứ năm, tạo hạt nhân dẫn dắt, thu hút doanh nghiệp tư nhân và FDI tham gia, hình thành hệ thống cung ứng sản phẩm, dịch vụ công nghệ cao.

Thủ tướng đánh giá cao vai trò của Bộ Quốc phòng và Tập đoàn Viettel trong triển khai các sản phẩm công nghệ cao theo định hướng tự lực, tự cường, khẳng định Viettel là đơn vị tiên phong, đủ năng lực và bản lĩnh để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Thủ tướng nhấn mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn là nhiệm vụ chiến lược, khó khăn và đầy thách thức, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, tư duy chiến lược và hành động quyết liệt, hiệu quả; cần sự kết hợp hài hòa giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước, năng lực tổ chức thực hiện của doanh nghiệp, sự sáng tạo của đội ngũ trí thức và hợp tác quốc tế thực chất.

Trên tinh thần đó, Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, 1 nhà máy chế tạo chip, khoảng 10 nhà máy đóng gói – kiểm thử; đào tạo trên 50.000 kỹ sư, cử nhân bán dẫn; phấn đấu doanh thu ngành bán dẫn đạt trên 25 tỷ USD/năm, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế và năng lực tự chủ quốc gia.

Việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Hòa Lạc chính là cột mốc mở đầu, đặt nền móng cho việc hình thành hệ sinh thái bán dẫn quốc gia, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “Tự chủ công nghệ – Vững bền tương lai” của Việt Nam trong kỷ nguyên số.